ROZDZIAŁ V.
Schronienie, karma i zasady moralnego postępowania


Jego Świątobliwość Tenzin Gjatso,
XIV Dalajlama Tybetu




  1. Przyjęcie schronienia
  2. Przestrzeganie prawa karmy
  3. Oczyszczanie negatywnej karmy — cztery przeciwstawne moce
  4. Sesja pytań i odpowiedzi





  1. Przyjęcie schronienia
  2. Lines of Experience: Verse 11

    11. After death, there is no guarantee that you will not be reborn in one of the three unfortunate realms. Nevertheless, it is certain that the Three Jewels of Refuge have the power to protect you from their terrors. For this reason, your taking of refuge should be extremely solid and you should follow its advice without ever letting (your commitments) weaken. Moreover, (your success in) so doing depends on your considering thoroughly which are the black or the white karmic actions together with their results and then living according to the guides of what is to be adopted or rejected. I, the yogi, have practiced just that. You who also seek liberation, please cultivate yourself in the same way.

    Wersety doświadczeń, strofa 11

    11. Nie ma gwarancji, że po śmierci nie odrodzisz się w jednej z trzech niższych sfer istnienia. Niemniej jednak, jest to pewne, że Trzy Doskonałe Klejnoty Schronienia mają moc, by ochronić Cię przed terrorem, jaki tam panuje. Z tego powodu Twoja praktyka Schronienia powinna być solidna i powinieneś przestrzegać zaleceń praktyki Schronienia w taki sposób, by nie osłabiać żadnych z jego duchowych zobowiązań. Odniesiesz w tym sukces, gdy dogłębnie rozważysz, które karmiczne uczynki są czarne, a które są białe, jakie są ich rezultaty, a następnie żyjąc według zaleceń, co ma być zastosowane, a co zaniechane. Ja, jogin, tak właśnie praktykuję. A Ciebie, który też szuka wyzwolenia, proszę, praktykuj tak samo.

    Here, the text points out that the answer to the question of where you will go after death is determined by your own karmic actions, not only of this life but also of your previous lives. On this point, Vasubandhu has written that since all of us have enormous collections of karma accumulated over many past lives, we all have karmic potentials to take rebirth in the lower realms of existence as well as in the more fortunate realms.

    Ten fragment tekstu zwraca naszą uwagę na fakt, że odpowiedź na pytanie dokąd udacie się po śmierci jest zdeterminowana przez wasze własne karmiczne działania, nie tylko z tego życia, ale również z poprzednich żywotów. W tej kwestii indyjski mistrz Wasubandhu napisał, że ponieważ wszyscy posiadamy olbrzymie ilości karmy nagromadzonej w czasie wielu przeszłych wcieleń, dlatego wszyscy posiadamy karmiczny potencjał, aby odrodzić się zarówno w niższych sferach egzystencji, jak i w tych bardziej szczęśliwych.

    What factors determine which karmic collection will ripen first? Vasubandhu said that the strongest, or most dominant, karmic collection, will ripen first. If your positive and negative karma are of equal strength, then the karmic actions to which you are most habituated will ripen next. If the level of familiarity of your karmic actions is also equal, then the karma that will ripen next is whichever you accumulated first [27]. This is how karma determines your future rebirths and whether, for example, you will be reborn in one of the three lower realms, that is the hell, hungry ghost [Skt: preta] or animal realms. Although explanations of these unfortunate realms of existence may be found in abhidharma texts such as Vasubandhu’s Treasury of Manifest Knowledge (Abhidharmakosha) [28], you should investigate the descriptions of the location and nature of these realms to see how literal and accurate they are.

    Jakie czynniki determinują to, które zbiory karmiczne dojrzeją pierwsze? Wasubandhu powiedział, że najsilniejsze lub najbardziej dominujące zbiory karmiczne dojrzeją pierwsze. Jeżeli wasza pozytywna i negatywna karma mają równą siłę, wtedy te działania karmiczne, do których jesteście najbardziej przyzwyczjeni, dojrzeją pierwsze. Jeżeli poziom przyzwyczjenia jest również taki sam, wtedy decydującym czynnikiem jest to, która karma została zebrana wcześniej [27]. Oto jak karma determinuje wasze przyszłe odrodzenie oraz to na przykład, czy odrodzicie się w trzech niższych sferach istnienia, czyli w piekłach, w sferze głodnych duchów [skt: preta] lub w sferze zwierząt. Chociaż wyjaśnienia dotyczące tych nieszczęśliwych sfer istnienia można znaleźć w tekstach abhidharmy, takich jak „Skarbnica wiedzy” (Abhidharmakosia) [28] autorstwa Wasubandhu, powinniście zbadać opisy tych sfer i ich natury, aby zobaczyć jak dosłowne i dokładne one są.

    The second sentence of Verse 11 reads, “Nevertheless, it is certain that the Three Jewels of Refuge have the power to protect you from their terrors.” This obviously refers to the practice of taking refuge in the Three Jewels: Buddha, Dharma and Sangha. To take refuge, two conditions must be present—fear of rebirth in the three lower realms and faith in the power of the objects of refuge to protect you from this threat.

    W drugim zdaniu strofy 11 czytamy: „Niemniej jednak, jest to pewne, że Trzy Klejnoty Schronienia mają moc, aby ochronić Cię przed terrorem, jaki tam panuje.” Oczywiście odnosi się ono do praktyki przyjmowania schronienia w Trzech Klejnotach: Buddzie, Dharmie i Sandze. Aby przyjąć schronienie muszą być spełnione dwa warunki — strach przed odrodzeniem się w trzech niższych sferach egzystencji oraz wiara w moc obiektów schronienia zdolnych ochronić was przed tym zagrożeniem.

    Therefore, to take refuge successfully, you must have some understanding of what these objects of refuge are. As Buddhist practitioners, we must first understand the possibility of there being such a thing as a Buddha, and also the possibility of enlightenment. The key factor here is an understanding of the nature of Dharma, because Dharma is the actual refuge. Once you understand the nature of Dharma, you can also understand the possibility of Sangha and its perfected state, the Buddha.

    Dlatego, aby przyjęcie schronienia zakończyło się sukcesem, musicie mieć jakieś zrozumienie tego, czym są te obiekty schronienia. Jako praktykujący buddyści, powinniśmy najpierw zrozumieć możliwość istnienia czegoś takiego, jak Buddha, jak również możliwość istnienia oświecenia. Kluczowym czynnikiem jest tutaj zrozumienie natury Dharmy, ponieważ Dharma jest faktycznym schronieniem. Gdy już zrozumiecie naturę Dharmy, wtedy możecie również zrozumieć możliwość istnienia Sanghi i jej udoskonalonego stanu, Buddhy.

    Generally speaking, we do not want to experience fear, apprehension or anxiety. However, fear is a complex emotion involving many factors. There is one category of fear or anxiety that is totally groundless and is born from an over-active imagination or some kind of paranoia or overly suspicious mind. This kind of fear is completely unnecessary and needs to be eliminated. Then there is another type of fear, which stems from encountering a real threat. If there is no possibility of overcoming this danger and you have to face it no matter what, fear is not an appropriate response and is, in fact, quite pointless; all it does is paralyze you.

    Mówiąc ogólnie, nie chcemy doświadczać strachu, obaw lub lęku. Jednakże, strach jest złożoną emocją angażującą wiele czynników. Istnieje jedna kategoria strachu lub lęku, która jest całkowicie bezpodstawna, a która powstaje z wybujałej wyobraźni lub pewnego rodzaju paranoi lub przesadnej podejrzliwości. Ten rodzaj strachu jest całkowicie zbędny i powinien zostać wyeliminowany. Jest również inny rodzaj strachu, który wynika ze spotkania z realnym zagrożeniem. Jeżeli nie istnieje możliwość uniknięcia niebezpieczeństwa i musicie bezwarunkowo zmierzyć się z nim, to strach nie jest właściwą reakcją i faktycznie jest całkiem pozbawiony sensu, gdyż wszystko, co może on dla was zrobić, to sparaliżować was.

    However, the type of fear that arises because you are alert to a particular danger can also motivate you to act—for example, to seek protection or escape. This type of fear is not only justified; it can be positive and beneficial. This is the kind of fear you need in order to take refuge properly. We deliberately cultivate a sense of fear of rebirth in the three lower realms, and this inspires us to seek refuge from this danger.

    Jednakże, rodzaj strachu, który pojawia się ponieważ jesteście zaalarmowani szczególnym niebezpieczeństwem, może również motywować was do działania, na przykład do poszukiwania ochrony lub ucieczki. Ten rodzaj strachu jest potrzebny, aby przyjąć schronienie we właściwy sposób. Celowo kultywujemy poczucie strachu przed odrodzeniem się w trzech niższych sferach i to inspiruje nas, aby znaleźć schronienie przed tym niebezpieczeństwem.

    The text speaks about having a “solid” refuge in the Three Jewels; this means a refuge that is stable and firm. The key thing in developing a stable and firm practice of refuge is a good understanding of dependent origination and, to a certain extent, emptiness. By contemplating the teachings on dependent origination and emptiness, you will see clearly the possibility of buddhahood. In this way, you will gain a deep understanding of the nature of Dharma and a recognition of Sangha and Buddha. Once you have developed full confidence in the power of Buddha, Dharma and Sangha to protect you from the suffering of the three lower realms and entrusted them with your spiritual care, your refuge is solid and you have truly become a practicing Buddhist.

    Tekst wspomina o posiadaniu “solidnego” schronienia w Trzech Klejnotach, co oznacza, że to schronienie jest stabilne i silne. Kluczową sprawą w rozwijaniu stabilnej i silnej praktyki schronienia jest dobre zrozumienie zagdanienia zależnego pochodzenia i do pewnego stopnia, pustki. Z kontemplacji nauk o zależnym pochodzeniu i pustce jasno wyłania się możliwość istnienia stanu buddhy. W ten sposób osiągniecie głębokie zrozumienie natury Dharmy oraz rozpoznacie Sanghę i Buddhę. Gdy już rozwiniecie w sobie pełne zaufanie w moc Buddhy, Dharmy i Sanghi chroniącą was przed cierpieniami trzech niższych sfer oraz powierzycie im duchową opiekę nad sobą, wtedy wasze schronienie jest solidne i prawdziwie zostaliście praktykującymi buddystami.

    If, however, your confidence in the Three Jewels weakens and doubts about their ability to protect you arise, you can no longer claim to be a true practitioner of Buddhadharma.

    Jeżeli jednak wasze zaufanie do Trzech Klejnotów osłabia się i pojawiają się wątpliwości co do ich zdolności ochraniania was, wtedy nie możecie dłużej twierdzić, że jesteście osobami prawdziwie praktykującymi Dharmę Buddhy.

  3. Przestrzeganie prawa karmy
  4. Once you have taken refuge in the Three Jewels, your main responsibility is to observe the law of karma and abstain from the ten negative actions. Verse 11 concludes: “Moreover, (your success in) so doing depends on your considering thoroughly which are the black or the white karmic actions together with their results and then living according to the guides of what is to be adopted or rejected. I, the yogi, have practiced just that. You who also seek liberation, please cultivate yourself in the same way.”

    Gdy już przyjęliście schronienie w Trzech Klejnotach, waszym głównym obowiązkiem jest przestrzeganie prawa karmy i powstrzymywanie się od dziesięciu negatywnych działań. W zakończeniu strofy 11 czytamy: „Odniesiesz w tym sukces, gdy dogłębnie rozważysz, które karmiczne uczynki są czarne, a które są białe, jakie są ich rezultaty, a następnie żyjąc według zaleceń, co ma być zastosowane, a co zaniechane. Ja, jogin, tak właśnie praktykuję. A Ciebie, który też szuka wyzwolenia, proszę, praktykuj tak samo.”

    There are different kinds of karmic actions and various ways of categorizing them. Since we all share the same fundamental nature, which is the natural aspiration to be happy and not to suffer, actions leading to happiness are generally considered to be positive, or virtuous, while actions leading to pain and suffering are generally considered to be negative, or non-virtuous. Therefore, it is in their causal relationship to happiness and suffering that the distinction between positive and negative, or virtuous and non-virtuous, actions is made. With respect to the medium through which these positive and negative actions are created, we have actions of body, speech and mind.

    Istnieją różne rodzaje działań karmicznych oraz różne sposoby ich kategoryzowania. Ponieważ wszyscy mamy tę samą fundamentalną naturę — tę samą naturalną aspirację do bycia szczęśliwym i nie doświadczania cierpień — działania prowadzące do szczęścia są ogólnie uwarzane za pozytywne lub cnotliwe, podczas gdy działania prowadzące do bólu i nieszczęścia są ogólnie uwarzane za negatywne lub nie cnotliwe. To właśnie na podstawie ich związku przyczynowego ze szczęściem i cierpieniem dokonujemy rozróżnienia między pozytywnymi i negatywnymi lub cnotliwymi i nie cnotliwymi działaniami. Jeżeli chodzi o medium w którym te pozytywne i negatywne działania powstają, to mamy działania ciała, mowy i umysłu.

    Karmic acts involve multiple factors, such as initial motivation—the state of mind that impels an action—object of the action, execution of the act itself and state of mind on completion of the act. The nature of the karma created by an action differs depending upon whether these factors are virtuous, neutral or non-virtuous during the four stages. There can be thoroughly non-virtuous actions and thoroughly virtuous actions, but also actions that are partly virtuous and partly non-virtuous, and actions that are neutral as well [29].

    Działania karmiczne angażują wiele czynników, takich jak początkowa motywacja, czyli stan umysłu dający początkowy impet działaniu, obiekt będący przedmiotem działania, wykonywanie działania oraz stan umysłu na zakończenie wykonania. Natura karmy wytworzonej przez działanie różni się w zależności od tego, czy te czynniki były pozytywne, neutralne lub negatywne w czasie tych czterech faz. Mogą istnieć całkowicie negatywne działania i całkowicie pozytywne działania, ale również działania częściowo pozytywne i częściowo negatywne, jak również neutralne działania [29].

    The law of karma falls within the general law of causality. What distinguishes the karmic law of cause and effect from the more general one is the involvement of sentient beings. The law of karma refers to a causal nexus within which a sentient being acts with intelligence and motivation. This motivation sets certain actions in motion, which then lead to certain causations and results.

    Prawo karmy zawiera się w ogólnym prawie przyczynowości. Co odróżnia karmiczne prawo przyczyny i skutku od tego bardziej ogólnego jest to, że dotyczy one istot czujących. Prawo karmy odnosi się do węzła przyczynowego, w ramach którego istota czująca działa z wykorzystaniem inteligencji i motywacji. Ta motywacja daje właśnie impet działaniom, które następnie prowadzą do aktywizacji przyczyn i powstawania rezultatów.

    In discussing karma, therefore, the multiple factors such as motivation, execution of the act and so forth mentioned above must be taken into account. All these factors play a role in determining the nature of the karma created. Whenever a karmic act occurs, be it physical, verbal or mental, the act itself lasts only until its completion, but its consequences can arise much later on. Certain karmas ripen during the life in which they were created, others in the very next life and the rest in subsequent lifetimes. An important question in Buddhist philosophical discourse asks what is the factor that links the initial karmic act to its fruition? To explain this, there is the notion of karmic “propensities,” or “imprints,” which means that even though an act is over once it has been completed, its imprint, or potentiality, remains.

    W dyskusji o karmie należy wziąć pod uwagę wielość czynników, takich jak np. motywacja, wykonanie działania, jakie zostały wymienione powyżej. Wszystkie te czynniki odgrywają rolę w procesie determinowania natury tworzonej karmy. Gdy dokonuje się akt karmiczny, czy to fizyczny, werbalny, czy umysłowy, sam akt trwa tylko do swojego zakończenia, ale jego konsekwencje mogą pojawić się dużo później. Pewne karmy dojrzewają w czasie tego samego życia, w którym zostały wytworzone, inne dojrzewają w bezpośrednio następującym żywocie, a reszta w kolejnych żywotach. Ważnym pytaniem w buddyjskich rozprawach filozoficznych jest to, czym jest czynnik łączący początkowy akt karmiczny z rezultatami jego późniejszego dojrzewania? Do wyjaśnienia tego używamy wyobrażenia “naturalnych tendencji” karmicznych lub karmicznych “śladów”, co oznacza, że chociaż akt karmiczny skończył się, gdyż został już dokonany, to jego ślady lub potencjał [tendencje do podobnego działania] pozostają w dalszym ciągu.

    There is much discussion in the Buddhist literature on the question of where this imprint is stored. Many Buddhist thinkers maintain that karmic propensities are stored and carried in the consciousness. When we look at the teachings on the twelve links of dependent origination, we find that fundamental ignorance gives rise to volitional acts; karma leaves an imprint on the consciousness; and consciousness gives rise to the subsequent links. Therefore, in this context, it is consciousness that is the repository of karmic imprints.

    Jest wiele dyskusji w buddyjskiej literaturze w związku z pytaniem, gdzie ślady karmiczne są przechowywane. Wielu myślicieli buddyjskich utrzymuje, że naturalne tendencje karmiczne są przechowywane i przenoszone w świadomości. Gdy przyjrzymy się naukom na temat dwunastu ogniw zależnego pochodzenia, zauważymy, że fundamentalna ignorancja powoduje powstawanie aktów woli, karma pozostawia ślad w świadomości, a świadomość powoduje powstawanie kolejnych ogniw. Dlatego w tym kontekście świadomość jest uważana za przechowalnię śladów karmicznych.

    However, there are times in one’s existence when one is totally devoid of conscious activity, such as when a meditator is completely absorbed in single-pointed meditative equipoise on the direct realization of emptiness. In that state, not a single part of the person’s mind is polluted, because the meditator is in a state of uncontaminated wisdom. At such times, where could the karmic traces reside?

    Jednakże, istnieją takie momenty w życiu, kiedy umysł jest całkowicie pozbawiony świadomej aktywności, na przykład gdy medytujący buddysta jest całkowicie pochłonięty przez jednopunktowe medytacyjne ekwilibrium mające na celu bezpośrednie urzeczywistnienie pustki. W takim satnie żadna część jego umysłu nie jest zanieczyszczona, ponieważ medytujący jest w stanie nie skarzonej mądrości. Gdzie w takich momentach ślady karmiczne mogłyby rezydować?

    One of the most profound answers to this question is that the imprints are maintained simply on the basis of the mere sense of "I" that we all naturally have. This mere "I" is the basis of the imprints left by the karma that created them and is the link between the initial execution of the act and its fruition at a later stage. This issue is discussed extensively in Nagarjuna’s Fundamentals of the Middle Way.

    Jedną z najgłębszych odpowiedzi na to pytanie jest to, że te ślady są utrzymywane po prostu zaledwie na bazie naszego naturalnego odczucia "ja". To "ja" jest bazą dla śladów utworzonych i pozostawionych przez karmę oraz stanowi ogniwo między początkowym dokonaniem aktu, a jego dojrzewaniem w późniejszej fazie. To zagadnienie jest szerzej dyskutowane w „Fundamentalnych strofach Drogi Środka” Nagardziuny.

    Lines of Experience: Verse 12

    12. The fullest strides (of progress) in actualizing the supreme paths will not come about unless you have attained the working basis (of an ideal human body) that is complete with (all eight ripened favorable) qualities. Therefore, you must train in the causal (virtuous actions) that will preclude (your attainment of such a form) from being incomplete. (Furthermore) as it is extremely essential to cleanse away the stains of black karmic debts and downfalls (from broken vows) tarnishing the three gateways (of your body, speech and mind), and especially (to remove) your karmic obstacles (which would prevent such a rebirth), you should cherish continually devoting yourself to (applying) the complete set of four opponent powers (which can purge you of them). I, the yogi, have practiced just that. You who also seek liberation, please cultivate yourself in the same way.

    Wersety doświadczeń, strofa 12

    12. Długie kroki wielkiego postępu w urzeczywistnieniu najwyższych ścieżek nie nastąpią, chyba, że posiadasz podstawę praktyki, czyli kompletne ludzkie ciało obdarzone wszystkimi ośmioma swobodami. Dlatego musisz trenować się w cnotach moralnych będących karmiczną przyczyną jego posiadania. Ponadto, jest ekstremalnie istotne, aby oczyścić splamienia czarnych karmicznych długów i moralnych upadków, które pozbawiają blasku Twoje ciało, mowę i umysł. Aby usunąć karmiczne przeszkody na drodze do odrodzenia w ludzkiej postaci, powinieneś troszczyć się o to, by stale stosować kompletny zbiór czterech przeciwstawnych czynników, które Ci w tym dopomogą. Ja, jogin, tak właśnie praktykuję. A Ciebie, który też szuka wyzwolenia, proszę, praktykuj tak samo.

    As I mentioned before, when we reflect upon the potential of our human life and the opportunity it affords us of attaining the highest spiritual aspiration of full enlightenment, we will realize the preciousness of our human existence, particularly that which is endowed with all favorable conditions. Therefore, we read in Verse 12, “The fullest strides (of progress) in actualizing the supreme paths will not come about unless you have attained the working basis (of an ideal human body) that is complete with (all eight ripened favorable) qualities.” The eight favorable qualities, or conditions, include longevity, physical attractiveness, high family, great wealth and power, trustworthy speech, fame and strength of body and mind.

    Jak wspominałem już wcześniej, gdy bierzemy pod uwagę potencjał naszej ludzkiej egzystencji i okazje jakie nam daje do osiągnięcia najwyższej duchowej aspiracji pełnego oświecenia, uświadomimy sobie, jak cenna jest nasza egzystencja, szczególnie ta, która charakteryzuje się wszystkimi fortunnymi uwarunkowaniami. W strofie 12 czytamy więc, że: “Najpełniejsze kroki postępu w urzeczywistnianiu najwyższych ścieżek nie nastąpią, chyba że posiadasz podstawę praktyki, czyli idealne ludzkie ciało obdarzone wszystkimi ośmioma dojrzałymi fortunnymi cechami”. Osiem pomyślnych cech lub uwarunkowań, to długowieczność, atrakcyjność fizyczna, szlachetne urodzenie, wielkie bogactwo i władza, godna zaufania mowa, sława oraz siła ciała i umysłu.

    The eighth favorable condition is birth as a male, but this needs to be understood in its proper context, because the ultimate aim of human existence is to attain full enlightenment with its omniscient wisdom. Should the opportunity to do this during a particular culture or era be greater as a female, this favorable condition would be reversed. Without this perspective, you might consider this point to be sexist.

    Ósmym pomyślnym uwarunkowaniem jest posiadanie płci męskiej, ale to musi być zrozumiane we właściwym kontekście, ponieważ ostatecznym celem ludzkiej egzystencji jest osiągnięcie pełnego oświecenia razem z jego wszechwiedzącą mądrością. Jeżeli okazja do tego w pewnej kulturze lub erze miałaby być bardziej sprzyjająca dla kobiet, to wtedy oczywiście ten ósmy warunek byłby również odwrócony. Bez takiej perspektywy można by uważać ten warunek za przejaw seksistowskiej dykryminacji.

  5. Oczyszczanie negatywnej karmy — cztery przeciwstawne moce
  6. We then read, “(Furthermore) as it is extremely essential to cleanse away the stains of black karmic debts and downfalls (from broken vows) tarnishing the three gateways (of your body, speech and mind), and especially (to remove) your karmic obstacles (which would prevent such a rebirth), you should cherish continually devoting yourself to (applying) the complete set of four opponent powers (which can purge you of them).” With respect to refraining from negative actions in the future, you can determine to maintain an ethical discipline that will protect you from committing negative acts in future, but what about the negative actions you have already committed? The only way to deal with these is to purify them.

    Następnie czytamy, że: “Ponadto, jako że jest to ekstremalnie istotne, aby oczyścić splamienia czarnych karmicznych długów i moralnych upadków (złamanych ślubowań), które pozbawiają blasku Twoje ciało, mowę i umysł, oraz aby usunąć karmiczne przeszkody na drodze do odrodzenia się w ludzkiej postaci, powinieneś troszczyć się o to, by stale stosować kompletny zbiór czterech przeciwstawnych czynników, które Cię z nich oczyszczą”. W związku z powstrzymywaniem się od negatywnych uczynków w przyszłości, możecie postanowić, by utrzymywać dyscyplinę etyczną, która będzie was ochraniać przed popełnianiem negatywnych uczynków w przyszłości, ale co z negatywnymi uczynkami, które już zostały popełnione? Jedynym sposobem, w jaki możemy się nimi zająć, jest oczyszczenie ich.

    There is a Tibetan saying, “If there’s one good thing about negativities, it’s that they can be purified.” However, there are different degrees of purification. One possibility is to completely eliminate the potency of a karmic act such that it can never ripen at all. Another is to diminish the gravity of a serious negative karma such that its fruition will be less damaging. A third possibility is to delay the fruition of a negative karma that cannot be entirely purified.

    Jest takie tybetańskie powiedzenie: “Jeżeli jest chociaż jedna dobra rzecz związana z negatywnymi uczynkami, to że mogą one zostać oczyszczone”. Jednakże, istnieją różne stopnie oczyszczenia. Jedną z możliwości jest kompletne wyeliminowanie potencjału aktu karmicznego, takie że nigdy w ogóle nie dojrzeje. Inną możliwością jest zmniejszenie ciężaru poważnej negatywnej karmy, takie że jej dojrzewanie będzie mniej szkodliwe. Trzecią możliwością jest opóźnienie dojrzewania negatywnej karmy, której nie można oczyścić w całości.

    The text refers to the four opponent powers that should be used when practicing purification:

    1. The power of regret, or repentance.
    2. The power of reliance.
    3. The power of virtuous activity.
    4. The power of resolve.

    Tekst odnosi się do czterech przeciwnych mocy, jakich należy używać w praktyce oczyszczania:

    1. Moc żalu lub skruchy.
    2. Moc polegania.
    3. Moc cnotliwych uczynków.
    4. Moc postanowienia.

    Of these four, the most important is the power of repentance. From the depths of your heart, you must feel a deep sense of regret for the negativities you have created, as if you had ingested poison.

    Z czterech powyższych mocy, najważniejsza jest moc skruchy. Z głębi waszego serca musicie czuć głęboki żal z powodu popełnionych przez was negatywnych uczynków, tak jak wtedy, gdy okazałoby się, że pomyłkowo połkneliście truciznę.

    The second power is that of reliance. If you look at the many negative actions you have created, most of them are related to either higher beings, such as the Buddha, or fellow sentient beings. Therefore, you practice the power of reliance by taking refuge in the Three Jewels and generating bodhicitta, feeling strong compassion for all sentient beings.

    Drugą z nich jest moc polegania. Gdy przyjrzycie się wielu popełnionym przez was negatywnym uczynkom, większość z nich jest związana albo z wyższymi istotami, takimi jak Buddha, albo z naszymi bliźnimi, istotami czującymi. Dlatego z mocy polegania korzysta się poprzez przyjmowanie schronienia w Trzech Klejnotach i wzbudzanie w sobie bodhicitty, odczuwając silne współczucie dla wszystkich istot czujących.

    Third is the power of engaging in virtuous acts specifically aimed at purification. Whenever you engage in a virtuous act, you can direct it towards the purpose of purifying your negative karma. In the Tibetan Buddhist tradition, the general custom is to engage in practices specifically associated with purification, of which six are often cited: reciting the names of buddhas, especially in the bodhisattva’s confession sutra with prostrations to the Thirty-five Buddhas [30]; reciting certain mantras, especially the one hundred syllable Vajrasattva mantra and the mantra of Vajra Akshobhya (Mitukpa) [31]; reciting sutras; meditating on emptiness; making offerings, and commissioning the creation of images [32].

    Trzecią z kolei jest moc angażowania się w cnotliwe uczynki specyficznie ukierunkowane na oczyszczenie. Gdy angażujecie się w cnotliwy uczynek, możecie ukierunkować to w celu oczyszczenia negatywnej karmy. W tradycji buddyzmu tybetańskiego, ogólnie panującym zwyczajem jest podejmowanie praktyk, specyficznie związanych z oczyszczeniem, z sześciu najczęściej wymienianych, którymi są: recytowanie imion buddhów, szczególnie z sutry o spowiedzi bodhisattwy, w połączeniu z oddawaniem pokłonów trzydziestu pięciu buddhom [30]; recytowanie pewnych mantr, a szczególnie stu sylabowej mantry Wadźrasattwy oraz mantry Wadźra Aksiobhja (Mitrugpa) [31]; recytowanie sutr; medytowanie nad pustką; składanie ofiar oraz zamawianie wykonania malowideł lub statuetek buddhów [32].

    The fourth power is a deep sense of resolve that you will not indulge in such negative actions in the future, even at the cost of your life. During this practice, you may be aware that you might not be successful in completely abstaining from all of these negative actions or from a particular negative act, but while you are actually practicing purification, you should generate the strong determination that you will not indulge in such acts in the future [33].

    Czwartą mocą jest głębokie postanowienie, że nie popełnicie takich negatywnych uczynków w przyszłości, nawet za cenę waszego życia. W związku z tym postanowieniem możecie zdawać sobie sprawę, że nie uda się wam całkowicie powstrzymać od wszystkich tych negatywnych uczynków lub od jakiegoś szczególnego rodzaju uczynku, ale podczas gdy jesteście zaangażowani w praktykę oczyszczania, powinniście wzbudzić w sobie silną determinację, że nie popełnicie takich uczynków w przyszłości [33].

  7. Sesja pytań i odpowiedzi
  8. Question 1: Your Holiness, if a person is struck by an illness and commits an act of murder, what can that person do to purify his or her karma?

    Pytanie 1: Wasza Świątobliwość, jeżeli osoba jest chora i popełni morderstwo, to co może ona zrobić, aby oczyścić tę karmę?

    His Holiness: If by “illness” you mean some kind of psychological or emotional disturbance that leads to insanity, then from the Buddhist ethical point of view, such an act carries less karmic weight than a premeditated murder committed with full knowledge of the consequences. It is also lighter than a murder committed out of powerful negative emotions, which, again from the Buddhist ethical point of view, is also considered a complete act of murder.

    Jego Świątobliwość: Jeżeli przez “chorobę” rozumiesz jakiś rodzaj psychologicznych lub emocjonalnych zaburzeń prowadzących do nienormalności, wtedy z etycznego punktu widzenia buddyzmu, taki akt posiada mniejszy karmiczny ciężar, niż morderstwo z premedytacją popełnione z pełną wiedzą konsekwencji. Jest to również lżejsze, niż morderstwo popełnione pod wpływem silnych negatywnych emocji, jakie, również z etycznego punktu widzenia buddyzmu, jest uważane za kompletny akt morderstwa.

    Whatever the nature of the non-virtuous act, however, the practice you should do to purify the negative karma is universal and must contain the four opponent powers. When you practice the power of regret, remember the being against whom the act was directed and, employing all four powers, engage in virtuous acts, such as profound meditation on bodhicitta or emptiness. There are also general purification practices that apply in such cases as well. If you are not capable of cultivating the four powers and engaging in an act of purification, an alternative is simply to recite mantras or engage in some other positive act with the intention of purifying the karmic deed.

    Jednakże, jakakolwiek by nie była natura złego uczynku, praktyka, jaką należy wykonać w celu oczyszczenia negatywnej karmy jest uniwersalna i musi zawierać te cztery przeciwstawne moce. Gdy używacie mocy żalu i skruchy, pamiętajcie o tej istocie, którą dotknął wasz uczynek i stosując wszystkie cztery moce zaangażujcie się w cnotliwe uczynki, takie jak głęboka medytacja nad bodhicittą lub pustką. Istnieją również ogólne praktyki oczyszczania, które mają zastosowanie również w takich sytuacjach. Jeżeli nie jesteście w stanie kultywować czterech mocy i podejmować działania oczyszczające, alternatywą jest po prostu recytowanie mantr lub podjęcie jakichś innych pozytywnych działań w intencji oczyszczenia tego karmicznego uczynku.

    Question 2: With our knowledge of karma and the effect of good and bad deeds, how would a Buddhist society treat criminals?

    Pytanie 2: Z naszą wiedzą o karmie i o skutkach dobrych i złych uczynków, jak społeczeństwo buddyjskie traktowałoby kryminalistów?

    His Holiness: From the Buddhist point of view, it is important to distinguish between the act and the individual who commits it. You can totally reject the act but you must maintain compassion towards the individual who did it, always recognizing the person’s potential for transformation and correction. Whatever method that society uses as a corrective means needs to be applied. However, the individual needs to be corrected in such a way that he or she learns to recognize that what they did was wrong; that it was a negative act. It is only on the basis of such recognition that correction can truly begin. From the Buddhist point of view, therefore, the death penalty is out of the question. Even the idea of life imprisonment is problematic, because it, too, fails to recognize the possibility of correction.

    Jego Świątobliwość: Z buddyjskiego punktu widzenia, ważnym jest, aby rozróżniać między uczynkiem i osobą, która go popełniła. Możemy całkowicie potępiać uczynek, ale nie może zabraknąć nam współczucia dla osoby, która go popełniła, zawsze mając na uwadze potencjał takiej osoby do zmiany i poprawy. Jakich metod społeczeństwo używa, jako środków poprawczych, takich należy użyć. Jednakże, osoba ta powinna być poddana procesowi poprawy w taki sposób, aby nauczyła się dostrzegać, że to, co zrobiła, było nie właściwe, że było negatywnym uczynkiem. Tylko na bazie takiego zrozumienia proces poprawy naprawdę może się zacząć. Dlatego z buddyjskiego punktu widzenia, kara śmierci nie wchodzi w rachubę. Nawet idea kary dożywotniego pozbawienia wolności jest problematyczna w tym sensie, że również nie uwzględnia możliwości poprawy.




    Z tybetańskiego na angielski przełożył gesze Thupten Jinpa Ph.D., 2002. Z angielskiego przełożył mnich buddyjski Zbigniew Modrzejewski (getsul Lhundrub Dzinpa). Przekładu dokonano na podstawie tekstu: „Illuminating the Path to Enlightenment”. Książka ta jest komentarzem do dwóch historycznie ważnych tekstów buddyjskich nauk Lam-rim: „Lampa na ścieżkę do oświecenia Aczarji Atisi Dipamkary Śridźniany (982–1054) oraz „Wersety doświadczeń Lamy Dźe Tsongkhapy Losanga Dragpy (1357–1419). Przekład Rozdziału V ukończono w sierpniu 2012.



    „Rozjaśniając ścieżkę do oświecenia”

    Szanowny Czytelniku, ta piękna i wartościowa książka XIV-tego Dalajlamy Tybetu, „Rozjaśniając ścieżkę do oświecenia”, ISBN 0-9623421-6-5 nie wymaga opłacania ani praw autorskich, ani wydawniczych. W dodatku do tego, że jest ona powszechnie dostępna w internecie, to w angielskojęzycznej wersji, w formie drukowanej jest również przeznaczona do darmowej dystrybucji. Być może warto byłoby udostępnić ją w polskim przekładzie w klasycznej formie drukowanej do darmowej dystrybucji również w Polsce? Jeżeli uważasz, że to dobry pomysł, to prosimy o kontakt. „The gift of the Dhamma excels all gifts”, Dhammapada, Verse 354.