ROZDZIAŁ VII.
Kultywowanie altruistycznej intencji bodhicitty


Jego Świątobliwość Tenzin Gjatso,
XIV Dalajlama Tybetu




  1. Kultywowanie altruistycznej intencji bodhicitty
  2. Doniosłość bodhicitty





  1. Kultywowanie altruistycznej intencji bodhicitty
  2. Lamp for the Path: Verse 5

    5. Those who, through their personal suffering,
    Truly want to end completely
    All the suffering of others
    Are persons of supreme capacity.

    Lampa na ścieżkę, strofa 5

    5. Ci, którzy poprzez swoje osobiste cierpienia
    szczerze pragną kompletnie wyeliminować
    wszystkie cierpienia innych,
    są osobami o najwyższych zdolnościach.

    This verse refers to those practitioners who generate compassion and loving kindness towards others on the basis of a deep understanding of the nature of their own suffering. They understand that suffering comes into being as a result of the mental afflictions rooted in fundamental ignorance and recognize that as long as they are under the control of these afflictions and the underlying ignorance, sufferings will continue to arise ceaselessly, like ripples on a lake.

    Ta strofa odnosi się do tych praktykujących buddystów, którzy wzbudzają w sobie współczucie i miłującą dobroć w stosunku do wszystkich na podstawie głębokiego zrozumienia natury ich własnego cierpienia. Rozumieją oni, że cierpienie powstaje jako rezultat fundamentalnych cierpień umysłowych mających swoje korzenie w fundamentalnej ignorancji oraz rozumieją, że tak długo, jak pozostają pod kontrolą tych fundamentalnych cierpień umysłowych i leżącej u ich podłoża fundamentalnej ignorancji, cierpienia będą kontunuowały się bez końca, jak zmarszczki na powierzchni jeziora.

    Once you understand the nature of suffering in relation to your own existence in this way, you can extend your understanding to see that all sentient beings suffer from bondage by the afflictions. Reflecting on their suffering, you then cultivate the insight that just as you yourself want to be free from suffering, so do they. This is how you begin to cultivate great compassion. When you generate the wish for all sentient beings to be happy, this is the start of loving kindness.

    Gdy w ten sposób zrozumiecie już naturę cierpienia w związku z waszym własnym istnieniem, możecie wykorzystać to do zrozumienia, że wszystkie istoty czujące cierpią z powodu zniewolenia przez fundamentalne cierpienia. Refleksja nad ich cierpieniem pomoże wam kultywować wgląd w to, że dokładnie tak samo jak wy pragniecie wyzwolić się z tych cierpień, oni też pragną tego samego. W ten sposób zaczyna się kultywowanie wielkiego współczucia. Gdy wygenerujecie w sobie życzenie, aby wszystkie istoty czujące były szczęśliwe, będzie to początek miłującej dobroci.

    On the basis of compassion wishing others to be free of suffering and loving kindness wishing others to be happy, you then generate a sense of special responsibility. Your compassion does not remain simply at the level of a wish or aspiration. You generate a sense of commitment: “I myself shall liberate all beings from suffering.” Eventually, this extraordinary sense of responsibility leads to the realization of bodhicitta—the altruistic intention of one who aspires to attain buddhahood for the benefit of all sentient beings. Thus, there are two kinds of aspiration in the realization of bodhicitta: the aspiration concerned for the welfare of all sentient beings and the aspiration to attain buddhahood for their sake.

    Na bazie współczucia, które życzy innym, aby byli wolni od cierpienia oraz miłującej dobroci, która życzy innym, aby byli szczęśliwi, generujecie odczucie specjalnej odpowiedzialności. Wasze współczucie nie pozostaje po prostu na poziomie życzenia lub aspiracji. Wzbudzacie w sobie poczucie obowiązku: “Ja sam wyzwolę wszystkie istoty z cierpienia”. W końcu to nadzwyczajne poczucie obowiązku doprowadzi was do urzeczywistnienia bodhicitty, czyli altruistycznej intencji do osiągnięcia oświecenia buddhy dla dobra wszystkich istot czujących. Zatem mamy do czynienia z dwoma rodzajami aspiracji w procesie urzeczywistniania bodhicitty: z aspiracją troszczącą się o dobro wszystkich istot oraz z aspiracją do osiągnięcia oświecenia dla ich dobra.

    The spontaneous intention to attain buddhahood for the benefit of all sentient beings occurs when these two aspirations are complete. This is the realization of bodhicitta, the mind of enlightenment. At this point, the student has become a practitioner of the highest capacity and all activities and practices motivated by bodhicitta are those of the Greater Vehicle, the Mahayana.

    Spontaniczna intencja osiągnięcia oświecenia buddhy dla dobra wszystkich istot czujących pojawia się wtedy, gdy te dwie aspiracje są kompletne. To jest urzeczywistnieniem bodhicitty — umysłu oświecenia. W tym momencie, praktykujący osiąga najwyższy poziom i wtedy cała jego działalność i wszystkie jego praktyki motywowane bodhicittą należą już do mahajany — Wielkiego Wehikułu.

    Lines of Experience: Verse 14

    14. Ever-enhancing your enlightened motive of bodhicitta is the central axle of the Mahayana path. It is the basis and foundation for great waves of (enlightening) conduct. Like a gold-making elixir, (it turns) everything (you do) into the two collections, (building up) a treasure of merit gathered from infinitely collected virtues. Knowing this, bodhisattvas hold this supreme precious mind as their innermost practice. I, the yogi, have practiced just that. You who also seek liberation, please cultivate yourself in the same way.

    Wersety doświadczeń, strofa 14

    14. Ciągłe rozwijanie oświeconej motywacji bodhiczitty jest centralną osią ścieżki mahajany. Jest punktem wyjścia i fundamentem dla wielkich fal oświeconego postępowania. Tak, jak alchemiczny eliksir zamienia to, co nieszlachetne, w złoto, tak bodhiczitta zamienia wszystko to, co robisz, w dwie kolekcje [ 13 ], rozbudowując skarbiec Twojej duchowej zasługi o niezliczone duchowe cnoty. Wiedząc o tym, bodhisattwowie uważają tę najbardziej drogocenną bodhiczittę, za swoją najgłębszą, wewnętrzną praktykę. Ja, jogin, tak właśnie praktykuję. A Ciebie, który też szuka wyzwolenia, proszę, praktykuj tak samo.

    The first sentence describes bodhicitta as the central axle of the Mahayana path. Bodhicitta is a truly courageous and remarkable sentiment and the basis of the entire bodhisattva practice. The terms “basis” and “foundation” in the next sentence mean that the moment you have realized bodhicitta, you have become a Mahayana practitioner and are on the path to complete enlightenment but the moment your bodhicitta degenerates, you fall outside the fold of the bodhisattvas. Without bodhicitta, no matter how advanced you are in other practices—even if you have a direct realization of emptiness or have attained nirvana—nothing you do becomes the conduct of a bodhisattva or the cause of enlightenment.

    Pierwsze zdanie opisuje bodhicittę, jako centralną oś ścieżki mahajany. Bodhicitta jest prawdziwie odważnym i godnym uwagi sentymentem oraz podstawą całej praktyki bodhisattwy. Te dwa teminy “baza” i “fundament” w następnym zdaniu oznaczają, że w momencie, gdy urzeczywistniliście bodhicittę, zostaliście praktykującymi mahajanę i jesteście na ścieżce do całkowitego oświecenia, ale w momencie, gdy wasza bodhicitta zdegeneruje się, wtedy wypadacie z grupy bodhisattwów. Bez względu na to, jak bardzo jesteście zaawansowani w innych praktykach, nawet jeżeli bezpośrednio urzeczywistniliście pustkę w medytacji lub osiągnęliście nirwanę, to bez bodhicitty nic co robicie nie staje się postępowaniem bodhisattwy lub przyczyną oświecenia.

    The third sentence refers to an elixir that transforms base metals into gold. This means that with bodhicitta, even a seemingly insignificant act of virtue, such as giving food to an ant, is transformed into a condition for attaining full enlightenment. It then mentions “infinitely collected virtues,” which indicates the expansiveness of this altruistic intention. Bodhicitta is a mind concerned with the welfare of infinite sentient beings. It enables us to commit to working for their benefit for infinite eons and motivates us to engage in an infinite variety of skillful means to help them.

    Trzecie zdanie odnosi się do elixiru transformującego metale nie szlachetne w złoto. To oznacza, że z bodhicittą nawet pozornie mało ważne dobre uczynki, takie jak nakarmienie mrówki, są transformowane w przyczynę osiągnięcia pełnego oświecenia. Następnie mamy wzmiankę o “nieskończenie zbieranych cnotach”, co wskazuje, jak rozległa jest ta altruistyczna intencja. Bodhicitta jest umysłem troszącym się o dobro nieskończonej ilości istot czujących. Pozwala ona nam wziąć na siebie obowiązek pracy dla ich dobra przez nieskończoną ilość eonów i motywuje nas do zaangażowania się w nieskończoną różnorodność zręcznych środków w celu niesienia im pomocy.

    Thus, bodhisattvas are referred to as enlightened “heroes” or “warriors.” They are highly altruistic beings who have the wisdom to realize that by dedicating themselves to the welfare of other sentient beings, the fulfillment of their own self-interest comes automatically as a by-product. They are also heroic in the sense that they have dedicated their lives to attaining total transcendence and victory over the four obstructive forces. The verse concludes, “Knowing this, bodhisattvas hold this supreme precious mind as their innermost practice. I, the yogi, have practiced just that. You who also seek liberation, please cultivate yourself in the same way.”

    Dlatego o bodhisattwach mówi się, jako o “bohaterach” lub “wojownikach”. Są oni istotami wysoce altruistycznymi, posiadającymi mądrość, dzięki której zdają sobie sprawę z tego, że poprzez zadedykowanie swojego życia dla dobra innych istot czujących osiągnięcie ich własnego dobra jest automatycznym produktem ubocznym. Są oni również heroiczni w tym sensie, że zadedykowali swoje życie osiągnięciu totalnej transcendencji i zwycięstwu nad czterema siłami przesłaniającymi (skt: mara). Strofa ta kończy się następującymi słowami: “Wiedząc o tym, bodhisattwowie uważają tę najbardziej drogocenną bodhiczittę, za swoją najgłębszą, wewnętrzną praktykę. Ja, jogin, tak właśnie praktykuję. A Ciebie, który też szuka wyzwolenia, proszę, praktykuj tak samo.”

    Lamp for the Path: Verse 6

    6. For those excellent living beings
    Who desire supreme enlightenment,
    I shall explain the perfect methods
    Taught by the spiritual teachers.

    Lampa na ścieżkę, strofa 6

    6. Dla tych wspaniałych istot,
    które pragną najwyższego oświecenia,
    wyjaśnię doskonałe metody
    nauczane przez duchowych nauczycieli.

    This verse refers to practitioners who have gained a degree of experience of compassion and bodhicitta and participate in ceremonies in order to affirm and stabilize these qualities. Verses 7 through 18 describe the entire ceremony for reinforcing and affirming the generation of the altruistic intention of bodhicitta.

    Ta strofa odnosi się do tych praktykujących, którzy do pewnego stopnia zdobyli doświadczenie współczucia i bodhicitty oraz uczestniczą w ceremoniach w celu utwierdzenia i stabilizacji tych jakości. Strofy od 7 do 18 opisują całą ceremonię wzmocnienia i utwierdzenia wzbudzania w sobie altruistycznej intencji bodhicitty.

    Lamp for the Path: Verses 7 to 18

    7. Facing paintings, statues and so forth
    Of the completely enlightened one,
    Reliquaries and the excellent teaching,
    Offer flowers, incense—whatever you have.

    8. With the seven-part offering
    From the [Prayer of] Noble Conduct,
    With the thought never to turn back
    Till you gain ultimate enlightenment,

    9. And with strong faith in the Three Jewels,
    Kneeling with one knee on the ground
    And your hands pressed together,
    First of all take refuge three times.

    10. Next, beginning with an attitude
    Of love for all living creatures,
    Consider beings, excluding none,
    Suffering in the three bad rebirths,
    Suffering birth, death and so forth.

    11. Then, since you want to free these beings
    From the suffering of pain,
    From suffering and the cause of suffering,
    Arouse immutably the resolve
    To attain enlightenment.

    12. The qualities of developing
    Such an aspiration are
    Fully explained by Maitreya
    In the Array of Trunks Sutra.

    13. Having learned about the infinite benefits
    Of the intention to gain full enlightenment
    By reading this sutra or listening to a teacher,
    Arouse it repeatedly to make it steadfast.

    14. The Sutra Requested by Viradatta
    Fully explains the merit therein.
    At this point, in summary,
    I will cite just three verses.

    15. If it possessed physical form,
    The merit of the altruistic intention
    Would completely fill the whole of space
    And exceed even that.

    16. If someone were to fill with jewels
    As many buddha fields as there are grains
    Of sand in the Ganges
    To offer to the Protector of the World,

    17. This would be surpassed by
    The gift of folding one’s hands
    And inclining one’s mind to enlightenment,
    For such is limitless.

    18. Having developed the aspiration for enlightenment
    Constantly enhance it through concerted effort
    To remember it in this and also in other lives,
    Keep the precepts properly as explained.

    Lampa na ścieżkę, strofy od 7 do 18

    7. Zwracając się w stronę malowideł lub posągów
    całkowicie oświeconego buddhy,
    w stronę relikwiarzy lub świętych pism Dharmy,
    ofiaruj kwiaty, kadzidło — cokolwiek masz.

    8. Zaczynając od siedmioczęściowej praktyki
    w formie „Modlitwy szlachetnego postępowania”,
    z postanowieniem, by nigdy nie zawrócić z drogi
    do osiągnięcia ostatecznego oświecenia,

    9. z silną wiarą w Trzy Doskonałe Klejnoty Schronienia
    klękając na ziemi jednym kolanem
    z dłońmi złożonymi w geście modlitwy,
    rozpocznij od trzykrotnego przyjęcia Schronienia.

    10. Następnie, z uczuciem miłości
    wobec wszystkich żyjących stworzeń,
    weź pod uwagę, nie wykluczając żadnej,
    istoty cierpiące w trzech niższych sferach istnienia,
    cierpiące narodziny, śmierć i tak dalej.

    11. Ponieważ chcesz wyzwolić te istoty z cierpienia,
    jak również z samej przyczyny cierpienia,
    niezmiennie wzbudzaj w sobie postanowienie
    osiągnięcia oświecenia.

    12. Właściwości kultywowania takiej aspiracji
    są w pełni wyjaśnione przez buddhę Maitreję
    w sutrze „Gandawjuha”.

    13. Gdy już dowiesz się o nieskończonych korzyściach
    płynących z intencji osiągnięcia pełnego oświecenia,
    czytając tę sutrę lub słuchając nauczyciela,
    wzbudzaj ją powtórnie, wielokrotnie, by stała się nieugięta.

    14. Sutra „Na życzenie Viradatty”
    w pełni wyjaśnia duchowe zasługi takiej intencji.
    W tym momencie, dla podsumowania,
    zacytuję z niej tylko trzy wersy:

    15. „Gdyby posiadała fizyczną formę,
    zasługa płynąca z tej altruistycznej intencji
    całkowicie wypełniła by całą przestrzeń
    i jeszcze wyszła poza nią.”

    16. „Gdyby ktoś miał napełnić drogocennymi klejnotami
    tak wiele czystych krain buddhów,
    jak wiele jest ziarenek piasku w rzece Ganges,
    by ofiarować to Protektorowi świata,”

    17. „zostało by to przewyższone
    przez ofiarowanie dłoni złożonych w geście modlitwy
    i skłonienie się umysłem ku oświeceniu,
    gdyż coś takiego nie ma granic.”

    18. Gdy już rozwiniesz aspirację osiągnięcia oświecenia,
    wzmacniaj ją nieprzerwanie poprzez współdziałające wysiłki.
    Aby pamiętać o tym zarówno w tym, jak i w przyszłych żywotach,
    trzymaj się moralnych zasad prawidłowo,
    tak, jak zostało to wyjaśnione.

  3. Doniosłość bodhicitty
  4. The highest perfection of altruism, the ultimate altruism, is bodhicitta complemented by wisdom. Bodhicitta—the aspiration to bring about the welfare of all sentient beings and to attain buddhahood for their sake—is really the distilled essence, the squeezed juice, of all the Buddha’s teachings, because ultimately, the Buddha’s intention is to lead all sentient beings to perfect enlightenment, complete omniscience. Since it is bodhicitta that determines whether or not our practice becomes the path to enlightenment, bodhicitta is truly the heart essence of all the teachings of the Buddha. Thus, all 84,000 discourses of the Buddha can be seen as either preliminary to the practice of bodhicitta, the actual practice of bodhicitta, or precepts and activities in which we must engage as a result of taking the bodhicitta pledge.

    Najwyższą doskonałością altruizmu, ostatecznym altruizmem, jest bodhicitta wzajemnie uzupełniona mądrością pustki. Bodhicitta, jako aspiracja, aby zaprowadzić dobrobyt dla wszystkich istot oraz osiągnąć oświecenie dla ich dobra, jest rzeczywiście wydestylowaną esencją, wyciśniętym sokiem wszystkich nauk Buddhy, ponieważ ostatecznie intencją Buddhy jest prowadzić wszystkie istoty do doskonałego oświecenia, kompletnej wszechwiedzy. Ponieważ to bodhicitta determinuje to, czy nasza praktyka staje się ścieżką do oświecenia, czy nie, jest ona prawdziwie esencją serca wszystkich nauk Buddhy. Dlatego na wszystkie 84000 nauk Buddhy można patrzeć jako na wstępne nauki do praktyki bodhicitty, jako na te opisujące praktykę bodhicitty oraz jako na zasady postępowania i działalność, w które musimy zaangażować się w rezultacie przyjęcia zobowiązań wynikających z naszej aspiracji urzeczywistnienia bodhicitty.

    When we come to recognize all this, we will really appreciate the preciousness of our human existence, which gives us the ability to reflect on and express the limitless qualities of bodhicitta. Similarly, when we reflect upon the kindness of the spiritual teacher who introduces us to bodhicitta and explains its nature and benefits, we will develop a deep sense of admiration and gratitude towards our Dharma guide.

    Gdy zbliżymy się do uświadomienia sobie tego wszystkiego, wtedy rzeczywiście docenimy wielką wartość naszej ludzkiej egzystencji, która oferuje nam możliwość refleksji nad bodhicittą i ekspresji jej nieograniczonych właściwości. Podobnie, gdy dokonujemy refleksji nad życzliwością nauczyciela duchowego, który zapoznaje nas z bodhicittą i wyjaśnia jej naturę i korzyści, rozwiniemy w sobie głębokie poczucie podziwu i wdzięczności wobec naszego przewodnika Dharmy.

    The altruistic intention is important not only at the beginning of the path but also while we are on it and even after we have attained full enlightenment. As Shantideva pointed out, even before we have entered the path and do not have a genuine realization of bodhicitta but only an intellectual understanding of it and admiration for what it represents, this alone brings us immediate benefit. Regardless of how much we are under the control of the afflictions, we receive this benefit the moment we are able to appreciate the value of bodhicitta. However, the joy and serenity we experience come mixed with a sense of sadness for the fate of other sentient beings.

    Altruistyczna intencja jest ważna nie tylko na początku ścieżki, ale również wtedy, gdy na niej jesteśmy, a nawet po tym, jak osiągnęliśmy pełne oświecenie. Siantidewa zwraca naszą uwagę na to, że nawet zanim wejdziemy na ścieżkę, nie mając autentycznego urzeczywistnienia bodhicitty, a zaledwie jej intelektualne zrozumienie i podziw dla tego, co ona sobą reprezentuje, to samo to przynosi nam natychmiastową duchową korzyść. Nie zależnie od tego, jak bardzo jesteśmy pod kontrolą przyczyn i warunków cierpienia, otrzymujemy tę korzyść w momencie, gdy jesteśmy w stanie docenić wartość bodhicitty. Jednak radość i pogoda ducha, których doświadczamy, pojawiają się pomieszane z odczuciem smutku w związku z losem innych czujących istot.

    On the path, the practice of bodhicitta helps expedite our accumulation of merit. It also serves as the basis for the successful development of all the subsequent practices. It is like an all-in-one method, enabling us to purify quickly all our accumulated negative karmic imprints. Finally, when we become a buddha, it is bodhicitta that sustains the neverending continuity of our enlightened activity dedicated to the welfare of all sentient beings. Reflecting on this, we will truly appreciate the importance of bodhicitta, which benefits us at all stages of our spiritual path, and we will clearly understand why it is compared to a wish-granting jewel.

    Na ścieżce, praktyka bodhicitty pomaga nam przyspieszyć nagromadzenie duchowej zasługi. Służy ona również jako podstawa pomyślnego rozwoju wszystkich następujących po niej praktyk. Jest ona podobna do zawierającej w sobie wszystko, uniwersalnej metody, pozwalającej nam szybko oczyścić wszystkie nasze negatywne karmiczne ślady nagromadzone w naszym umyśle. W końcu, gdy zostajemy buddhą, to właśnie bodhicitta podtrzymuje nigdy nie kończącą się kontynuację naszej oświeconej działalności dedykowanej dobru wszystkich istot czujących. Refleksja nad tym sprawi, że prawdziwie docenimy doniosłość bodhicitty, która przynosi nam korzyści na wszystkich poziomach naszej duchowej ścieżki, jak również jasno zrozumiemy dlaczego jest ona porównywana z klejnotem spełniającym życzenia.

    In the Vajrayana tradition, there are unique methods for attaining the two enlightened holy bodies of rupakaya and dharmakaya. The main method for attaining the rupakaya, the buddha-body of form, is the perfection of skillful means, the method aspect of the path. This primarily refers to the altruistic intention to attain buddhahood for the benefit of all sentient beings, particularly the intention to attain the form body of a buddha in order to benefit and serve others. Without this aspiration, we cannot realize the full profundity of the Vajrayana path in cultivating the conditions for attaining the rupakaya.

    W tradycji wadźrajany istnieją unikalne metody osiągania dwóch oświeconych świętych ciał, rupakaji i dharmakaji. Główną metodą osiągania rupakaji, czyli oświeconego ciała formy, jest doskonałość zręcznych środków, czyli aspekt ścieżki nazywany metodą. To głównie odnosi się do altruistycznej intencji osiągnięcia oświecenia dla dobra wszystkich istot czujących, a szczególnie do intencji osiągnięcia oświeconego ciała formy w tym celu, aby obdarzać korzyściami i służyć istotom czującym. Bez tej aspiracji nie będziemy w stanie urzeczywistnić pełnej głębi ścieżki wadźrajany kultywując warunki dla osiągnięcia rupakaji.

    Also, without the altruistic aspiration, the wisdom realizing emptiness does not have the potency to prepare us to cultivate the conditions for attaining the dharmakaya, the buddha-body of reality. Thus, the entire Vajrayana path can be seen as a series of practices arranged to enhance the ideals and aspirations of bodhicitta. Without bodhicitta, the Vajrayana path has no depth.

    Gdy zabraknie nam tej altruistycznej aspiracji, również mądrość urzeczywistniająca pustkę nie będzie miała siły przygotować nas do kultywowania warunków dla osiągnięcia dharmakaji, oświeconego ciała rzeczywistości. Tak więc na całą ścieżkę wadźrajany można patrzeć, jak na serię praktyk zaaranżowanych w celu wzmacnienia ideałów i aspiracji bodhicitty. Bez bodhicitty, ścieżka wadźrajany nie posiada głębi.

    Leaving aside the issue of Buddhism or religious faith, we can see even from our own day-to-day experiences that the more we cultivate altruism and a sense of caring for others, the greater the immediate benefits we ourselves receive. Not only do we sleep better at night but also, regardless of whether we believe in the law of karma or not, the actions we create become more positive, constructive and virtuous.

    Pozostawiając na boku kwestię buddyzmu lub religijnej wiary, nawet z naszych własnych codziennych doświadczeń możemy zauważyć, że czym więcej altruizmu kultywujemy i czym większe nasze poczucie, aby dbać o innych, tym większe natychmiastowe korzyści otrzymujemy. Nie tylko śpimy lepiej w nocy, ale również bez względu na to, czy wierzymy w prawo karmy, czy nie, podejmowane przez nas działania stają się bardziej pozytywne, konstruktywne i szlachetne.

    If, on the other hand, we harbor ill-will, are self-centered and lack concern for others, not only do we suffer immediately by experiencing turbulent thoughts and emotions, but also, again regardless of whether we believe in karma or not, the actions we create tend to be negative, destructive and non-virtuous. Therefore, the more we cultivate altruism and a sense of caring, the greater will be the benefit that we ourselves enjoy.

    Z drugiej strony, jeżeli pielęgnujemy w sobie złą wolę, jesteśmy egocentryczni i brakuje nam troski o innych, nie tylko natychmiastowo cierpimy poprzez doświadczanie wzburzonych myśli i emocji, ale również bez względu na to, czy wierzymy w prawo karmy, czy nie, podejmowane przez nas działania mają tendencję do stawania się negatywnymi, destruktywnymi i nie szlachetnymi. Dlatego czym więcej altruizmu kultywujemy i czym większe nasze poczucie, aby dbać o innych, tym większą odniesioną korzyścią będziemy cieszyć się sami.

    Neither is this phenomenon confined to the human realm; affection and a sense of caring also play a role in the animal kingdom. Animals that are cruel and aggressive seem to get ostracized from the social group while those that are more accommodating and gentle tend to be much more accepted.

    To zjawisko nie ogranicza się jedynie do świata człowieka. Uczuciowość i poczucie, aby dbać o innych, odgrywa również rolę w świecie zwierząt. Zwierząta, które są okrutne i agresywne, stają się obiektem ostracyzmu w swojej grupie, podczas gdy dla tych, które potrafią być łagodne i bardziej się dostosować, istnieje tendencja, aby dużo bardziej je akceptować.

    Even within cyclic existence, much of our happiness and satisfaction actually derives from altruism and sense of caring. These qualities offer us unlimited benefit, even in everyday life. Therefore, we should share the sentiments expressed by Shantideva in his Guide to the Bodhisattva’s Way of Life, where he stated that we should wish to be of service to and utilized by all other sentient beings, just as are the earth, mountains and trees. When we think about altruism in such depth, we will realize that independent self-interest, the interests of the individual I, are totally meaningless, and will truly understand what Shantideva meant in that beautiful verse towards the end of his Guide, which I quoted before but will mention again:

    Nawet w cyklicznej egzystencji wiele z naszego szczęścia i satysfakcji pochodzi w istocie z altruizmu i uczucia opiekuńczości. Te cechy oferują nam nieograniczone korzyści nawet w codziennym życiu. Dlatego powinniśmy podzielać sentyment wyrażony przez Siantidewę w jego „Przewodniku sposobu życia bodhisattwy”, w którym stwierdził, że powinniśmy aspirować do służenia wszystkim istotom pomocą oraz do tego, aby korzystały z nas tak naturalnie, jak korzystają z ziemi, gór i drzew. Gdy w taki głęboki sposób myślimy o altruizmie, uświadomimy sobie, że niezależne egocentryczne korzyści, korzyści indywidualnego "ja", są całkowicie pozbawione znaczenia oraz w pełni zrozumiemy, co Siantidewa miał na myśli w tej pięknej strofie pod koniec swojego Przewodnika, którą już wcześniej cytowałem, ale którą wspomnę tu ponownie:

    For as long as space exists,
    For as long as sentient beings remain,
    Until then, may I too remain
    And dispel the miseries of the world.

    Tak długo, jak istnieje przestrzeń,
    i tak długo, jak istnieją czujące istoty,
    niechaj tak długo i ja pozostanę,
    aby wyganiać cierpienia ze świata.

    When you dedicate your entire being, your body, speech and mind, to fulfilling the single goal of being of benefit to others, you can say that true happiness has begun and you have entered the path to full enlightenment.

    Gdy zadedykujecie całą swoją istotę, wasze ciało, mowę i umysł w celu osiągnięcia tego jednego celu, bycia pożytecznym dla innych, wtedy możecie powiedzieć, że prawdziwe szczęście się zaczęło i że weszliście na ścieżkę do pełnego oświecenia.

    You will also appreciate the sentiments expressed by Atisha Dipamkara, when he said that you should not become discouraged even if you spend eons pursuing the practice of the two bodhicittas—the conventional bodhicitta of the altruistic intention and the ultimate bodhicitta of the realization of emptiness. His point was that no matter how long it takes you to develop bodhicitta, once you have single-pointedly dedicated yourself to this goal, you will never harbor the thought that you are wasting your time in any part of your mind. Bodhicitta is the sole pursuit in which you should engage. As Atisha said, “What else can you do in your quest for enlightenment other than practice bodhicitta?” Therefore, regardless of how long it takes, any time spent trying to develop bodhicitta is time spent in the most meaningful way.

    Docenicie również zapatrywania wyrażone przez Atisię Dipamkarę, gdy powiedział, że nie powinniście zniechęcać się nawet jeżeli mielibyście spędzić eony czasu dążąc do praktykowania dwóch bodhicit — bodhicitty konwencjonalnej, jako altruistycznej intencji oraz bodhicitty ostatecznej urzeczywistniającej pustkę. Jego puenta była taka, że bez względu na to, jak długo miałyby trwać wasze wysiłki rozwijania bodhicitty, gdy już jednopunktowo skupicie się na tym, aby zadedykować wasze życie temu celowi, wtedy w żadnym zakamarku waszego umysłu nigdy nie pojawi sie wątpliwość, że marnujecie swój czas. Bodhicitta jest takim wyłącznym dążeniem, w które powinniście się zaangażować. Atisia powiedział, „Co innego możesz zrobić w ramach swojej misji osiągnięcia oświecenia, niż praktykować bodhicittę?” Dlatego bez względu na to, jak długo miałoby to potrwać, jakikolwiek czas spędzony na próbach rozwijania bodhicitty jest czasem spędzonym w najbardziej znaczący sposób.

    When you are happy and things are going well, you should practice bodhicitta, because it will protect you from becoming inflated with ego and from disparaging or insulting others. When you are suffering and facing adversity or misfortune, you should also practice bodhicitta, because it will protect you from losing hope and feeling depressed. As long as you are alive, you should practice bodhicitta, because it will make your existence meaningful and full of purpose. Even when you are dying, you should still practice bodhicitta, because it is the one thing that will never deceive you or let you down.

    Gdy jesteście szczęśliwi i wszystko idzie dobrze, powinniście praktykować bodhicittę, ponieważ ochroni to was przed nadmuchiwaniem waszego ego oraz przed uwłaczaniem i znieważaniem innych. Gdy cierpicie i stajecie twarzą w twarz z przeciwnościami lub niepowodzeniami, również powinniście praktykować bodhicittę, ponieważ ochroni to was przed utratą nadziei i depresją. Tak długo, jak pozostajecie przy życiu, powinniście praktykować bodhicittę, ponieważ nada to waszej egzystencji znaczenie i pełną celowość. Nawet gdy będziecie umierać, powinniście w dalszym ciągu praktykować bodhicittę, ponieważ jest to ta jedyna rzecz, która nigdy was nie zwiedzie lub nie sprawi wam zawodu.

    Having contemplated how, on the basis of his own experience, the Buddha taught this ideal of bodhicitta, how it contains the entire essence of all his teachings and how fortunate you are to have been introduced to this great principle, you should cultivate the thought, “I shall now dedicate myself exclusively to the practice of bodhicitta. For me, as a practitioner, this is the sole task that lies ahead.” Generate within yourself a deep sense of joy and fulfillment mixed with sadness towards the suffering of other sentient beings. Along with all these emotions, generate the strong determination, “I shall never abandon this altruistic intention.” It is with such thoughts that you should participate in the ceremony for affirming the generation of the mind of enlightenment.

    Dokonawszy kontemplacji nad tym, jak Buddha na bazie własnego doświadczenia nauczał ideału bodhicitty i jak zawiera on w sobie całą esencję wszystkich jego nauk oraz jak wielkie macie szczęście, że zostaliście wprowadzeni w zagadnienie tego wielkiego ideału, powinniście kultywować tę myśl, „Od teraz zadedykuję siebie i wszelkie moje wysiłki wyłącznie praktyce bodhicitty. Dla mnie, jako praktykującego, jest to wyłącznym zadaniem, które jest przede mną.” Wzbudźcie w sobie głębokie poczucie radości i spełnienia zmieszane ze smutkiem z powodu cierpień doznawanych przez inne istoty czujące. Razem z tymi emocjami wzbudźcie w sobie silną determinację, „Nigdy nie porzucę tej altruistycznej intencji.” Właśnie z takimi myślami powinniście wziąć udział w ceremonii w celu utwierdzenia wzbudzenia umysłu oświecenia.




    Z tybetańskiego na angielski przełożył gesze Thupten Jinpa Ph.D., 2002. Z angielskiego przełożył mnich buddyjski Zbigniew Modrzejewski (getsul Lhundrub Dzinpa). Przekładu dokonano na podstawie tekstu: „Illuminating the Path to Enlightenment”. Książka ta jest komentarzem do dwóch historycznie ważnych tekstów buddyjskich nauk Lam-rim: „Lampa na ścieżkę do oświecenia Aczarji Atisi Dipamkary Śridźniany (982–1054) oraz „Wersety doświadczeń Lamy Dźe Tsongkhapy Losanga Dragpy (1357–1419). Przekład Rozdziału VII ukończono w listopadzie 2012.



    „Rozjaśniając ścieżkę do oświecenia”

    Szanowny Czytelniku, ta piękna i wartościowa książka XIV-tego Dalajlamy Tybetu, „Rozjaśniając ścieżkę do oświecenia”, ISBN 0-9623421-6-5 nie wymaga opłacania ani praw autorskich, ani wydawniczych. W dodatku do tego, że jest ona powszechnie dostępna w internecie, to w angielskojęzycznej wersji, w formie drukowanej jest również przeznaczona do darmowej dystrybucji. Być może warto byłoby udostępnić ją w polskim przekładzie w klasycznej formie drukowanej do darmowej dystrybucji również w Polsce? Jeżeli uważasz, że to dobry pomysł, to prosimy o kontakt. „The gift of the Dhamma excels all gifts”, Dhammapada, Verse 354.