ROZDZIAŁ IX.
Perspektywa i praktyki bodhisattwy


Jego Świątobliwość Tenzin Gjatso,
XIV Dalajlama Tybetu




  1. Przyjęcie ślubowań bodhisattwy
  2. Praktyka pierwszych pięciu doskonałości





  1. Przyjęcie ślubowań bodhisattwy

  2. Lamp for the Path: Verse 18

    18. Having developed the aspiration for enlightenment,
    Constantly enhance it through concerted effort.
    To remember it in this and also in other lives,
    Keep the precepts properly as explained.

    Lampa na ścieżkę, strofa 18

    18. Gdy już rozwiniesz aspirację osiągnięcia oświecenia,
    wzmacniaj ją nieprzerwanie poprzez współdziałające wysiłki.
    Aby pamiętać o tym zarówno w tym, jak i w przyszłych żywotach,
    trzymaj się moralnych zasad prawidłowo,
    tak, jak zostało to wyjaśnione.

    If you have taken a formal pledge of bodhicitta, you have to abstain from the four negative factors and cultivate the four positive ones to ensure that your practice does not degenerate in this and future lifetimes.

    Jeżeli przyjęliście formalne ślubowanie bodhicitty, musicie wstrzymywać się od czterech negatywnych czynników oraz kultywować cztery pozytywne czynniki, aby zapewnić to, że wasza praktyka nie zdegeneruje się ani w tym, ani w waszych przyszłych żywotach.

    The four negative factors are:

    1. Deceiving your teacher and beings worthy of veneration by telling lies.
    2. Causing others to feel remorse for their virtuous deeds.
    3. Out of anger, speaking harshly to bodhisattvas.
    4. With negative motivation, deceiving other sentient beings.

    Te cztery negatywne czynniki, to:

    1. Oszukiwanie waszego nauczyciela i istot godnych czci poprzez kłamanie.
    2. Powodowanie wyrzutów sumienia u innych za ich cnotliwe uczynki.
    3. Zwracanie się do bodhisattwów w przykry sposób z powodu gniewu.
    4. Negatywnie motywowane oszukiwanie innych istot czujących.

    The four positive factors are:

    1. Never telling lies for selfish reasons, even at the cost of your life.
    2. Leading other beings to the path of virtue.
    3. Cultivating recognition of bodhisattvas who have generated bodhicitta as teachers and proclaiming their virtues.
    4. Continuously maintaining your compassion and sense of responsibility for all sentient beings.

    Te cztery pozytywne czynniki, to:

    1. Nigdy nie mówienie kłamst z egoistycznych powodów, nawet za cenę waszego życia.
    2. Prowadzenie innych istot w kierunku ścieżki cnoty.
    3. Kultywowanie rozpoznawania bodhisattwów, którzy wzbudzili w sobie bodhicittę, jako nauczycieli i obwieszczanie ich cnót.
    4. Ciągłe zachowywanie waszego współczucia i poczucia odpowiedzialności wobec wszystkich istot czujących.

    Lamp for the Path: Verse 19

    19. Without the vow of the engaged intention,
    Perfect aspiration will not grow.
    Make effort definitely to take it,
    Since you want the wish for enlightenment to grow.

    Lampa na ścieżkę, strofa 19

    19. Bez ślubowań zaangażowanej intencji [osiągnięcia oświecenia]
    taka doskonała aspiracja nie będzie wzrastać.
    Podejmij wysiłek, aby je definitywnie
    przyjąć [ślubowania zaangażowanej intencji],
    gdyż chcesz, aby Twoja aspiracja osiągnięcia oświecenia wzrastała.

    Here, the text is stating that although generating the aspiration to attain enlightenment for the sake of all sentient beings has tremendous merit, greater benefit lies in actually taking the bodhisattva vows to live the ideals of bodhicitta. The text suggests the following sequence:

    W tym miejscu tekstu jest napisane, że chociaż wzbudzenie w sobie aspiracji osiągnięcia oświecenia dla dobra wszystkich istot czujących wytwarza kolosalną duchową zasługę, to jeszcze większa korzyść wynika z rzeczywistego przyjęcia ślubowań bodhisattwy w celu życia według ideałów bodhicitty. Tekst sugeruje następującą sekwencję:

    1. Generate the altruistic intention.
    2. Participate in a ceremony and take a pledge to continue to sustain it.
    3. Cultivate the desire to engage in the bodhisattva deeds.
    4. Take the bodhisattva vows.

    1. Wzbudzenie w sobie altruistycznej intencji.
    2. Wzięcie udziału w ceremonii i przyjęcie zobowiązania w celu kontynuowania podtrzymywania tej intencji.
    3. Kultywowanie aspiracji zaangażowania się w praktyki bodhisattwy.
    4. Przyjęcie właściwych ślubowań bodhisattwy.

    Lamp for the Path: Verse 20

    20. Those who maintain any of the seven kinds
    Of individual liberation vow
    Have the ideal [prerequisite] for
    The bodhisattva vow, not others.

    Lampa na ścieżkę, strofa 20

    20. Ci, którzy utrzymują jeden z siedmiu rodzajów
    ślubowań indywidualnego wyzwolenia [pratimoksza]
    posiadają idealny warunek wstępny dla przyjęcia
    ślubowań bodhisattwy, ale nikt inny.

    Here, the text points out that practitioners who take the bodhisattva vows ideally should have laid the foundation of ethical discipline by observing any of the seven classes of the vows for individual liberation:

    W tym miejscu tekstu autor zwraca naszą uwagę na to, że najlepiej byłoby, aby buddyści, którzy przyjmują ślubowania bodhisattwy, mieli już przygotowany do tego fundament dyscypliny etycznej w postaci praktyki jednej z siedmiu klas ślubowań na poziomie hinajany:

    1. Layman vows.
    2. Laywoman vows.
    3. Novice monk vows.
    4. Novice nun vows.
    5. Probationary nun vows.
    6. Fully ordained monk vows.
    7. Fully ordained nun vows.

    1. Ślubowania męskiego laikatu.
    2. Ślubowania żeńskiego laikatu.
    3. Ślubowania mnicha nowicjusza.
    4. Ślubowania mniszki nowicjuszki.
    5. Ślubowania próbnej mniszki.
    6. Ślubowania w pełni wyświęconego mnicha.
    7. Ślubowania w pełni wyświęconej mniszki.

    Lamp for the Path: Verse 21

    21. The Tathagata spoke of seven kinds
    Of individual liberation vow.
    The best of these is glorious pure conduct,
    Said to be the vow of a fully ordained person.

    Lampa na ścieżkę, strofa 21

    21. Tathagata mówił o siedmiu rodzajach
    ślubowań indywidualnego wyzwolenia.
    Najlepszym z nich jest wspaniałe, czyste postępowanie,
    nazywane ślubowaniami w pełni wyświęconej osoby.

    This verse states that of these seven categories of pratimoksha vows, the highest is that of full ordination. The Buddha stated very clearly that we can determine the viability of his doctrine on the basis of the practice of vinaya, the codes of ethical discipline. Wherever the practice of vinaya is established, particularly its three main activities—the periodical confessional ceremonies [Tib: so-jong], the summer retreat [Tib: yar-nä], and the ending of the summer retreat [Tib: gak-ye]—the teachings of the Buddha also exist. It is said that wherever the practice of vinaya flourishes, the Buddha himself feels a sense of humility. Wherever the practice of these activities is absent, the teachings of the Buddha cannot be said to truly exist at that place.

    W tej strofie autor stwierdza, że z tych siedmiu kategorii ślubowań pratimokszy najwyższą jest ta pełnego wyświęcenia. Buddha stwierdził to bardzo jasno, że zdolność do efektywnego funkcjonowania jego systemu możemy ustalić na podstawie praktyki winaji, zbioru zasad etycznej dyscypliny dla Sanghi. Gdziekolwiek zostaje formalnie ustanowiona praktyka winaji, a szczególnie jej trzy główne filary — periodyczna ceremonia spowiedzi [tyb.: so-dziong], medytacyjne odosobnienie w okresie letnim [tyb.: jar-ne] oraz jego zakończenie [tyb.: gak-je] — tam również istnieją nauki Dharmy Buddhy. Mówi się, że gdziekolwiek kwitnie praktyka winaji, tam również przebywa sam Buddha. Natomiast tam, gdzie te praktyki są nieobecne, nie można powiedzieć, że nauki Dharmy Buddhy są tam prawdziwie obecne.

    This praise of vinaya practice is not only found in the vinaya literature but also in Mahayana texts, such as the bodhisattva sutras and the texts of Highest Yoga Tantra. In the Kalachakra tantra, for example, there is an explicit statement that of all the vajra masters of Kalachakra, the vajra master who has full ordination vows is supreme.

    Ta pochwała praktyki winaji nie znajduje się bynajmniej jedynie w jej własnych tekstach, ale również w takich tekstach mahajany, jak sutry o bodhisattwach oraz tantry Jogi Najwyższej. Na przykład w tantrze Kalaczakry jest to wyraźnie stwierdzone, że ze wszystkich mistrzów wadźry, najwyższym jest ten, który jest w pełni wyświęconym mnichem.

    Lamp for the Path: Verse 22

    22. According to the ritual described in
    The chapter on discipline in the Bodhisattva Stages,
    Take the vow from a good
    And well-qualified spiritual teacher.

    Lampa na ścieżkę, strofa 22

    22. Według rytuału opisanego w rozdziale poświęconym
    dyscyplinie ze „Stopni bodhisattwy”,
    przyjmij ślubowania od dobrego i w pełni
    wykwalifikowanego duchowego nauczyciela.

    Unlike the pratimoksha and tantric vows, you can take the bodhisattva vow in front of a representation of a buddha without the presence of a teacher. However, Verse 22 states that ideally, you should still take it from a qualified spiritual teacher. Verse 23 describes the qualities that such a teacher should possess:

    W przeciwieństwie do ślubowań zarówno pratimokszy jak i tantrycznych, możecie przyjąć ślubowania bodhisattwy w obecności podobizny jakiejś istoty oświeconej nawet pod nieobecność nauczyciela. Jednakże, w strofie 22 jest napisane, że najlepiej przyjąć takie ślubowania od kompetentnego nauczyciela duchowego. W strofie 23 są opisane cechy, jakie powinien posiadać taki nauczyciel:

    Lamp for the Path: Verse 23

    23. Understand that a good spiritual teacher
    Is one skilled in the vow ceremony,
    Who lives by the vow and has
    The confidence and compassion to bestow it.

    Lampa na ścieżkę, strofa 23

    23. Zrozum, że dobry duchowy nauczyciel,
    to ten, który jest wprawny w odprawianiu ceremonii ślubowania,
    który sam żyje według tych samych ślubowań bodhisattwy
    oraz posiada pewność siebie i współczucie, by dać je innym.

    The text then goes on to state that if you do not find such a spiritual teacher, you can still take the vow in the following way:

    Autor tekstu informuje nas, że jeżeli nie uda nam się znaleść takiego duchowego nauczyciela, to i tak możemy przyjąć ślubowania w następujący sposób:

    Lamp for the Path: Verse 24

    24. However, in the case you try but cannot
    Find such a spiritual teacher,
    I shall explain another
    Correct procedure for taking the vow.

    Lampa na ścieżkę, strofa 24

    24. Jednakże, gdybyś próbował szukać
    takiego duchowego nauczyciela, ale nie mógł go znaleźć,
    wyjaśnię inną poprawną procedurę
    przyjęcia tych ślubowań.

    From Verse 25 onwards, the text presents the procedure for taking the bodhisattva vow if a teacher is not available. This is taken from Shantideva’s Compendium of Deeds.

    Lamp for the Path: Verses 25 through 31

    25. I shall write here very clearly, as explained
    In the Ornament of Manjushri’s Buddha Land Sutra,
    How, long ago, when Manjushri was Ambaraja,
    He aroused the intention to become enlightened.

    (Verse 26 onwards is taken directly from Shantideva’s text.)

    Począwszy od strofy 25 przedstawiona jest procedura przyjęcia ślubowań bodhisattwy pod nieobecność nauczyciela. Jest to zaczerpnięte z Kompendium Uczynków Siantidewy.

    Lampa na ścieżkę, strofy od 25 do 31

    25. Napiszę tutaj bardzo przejrzyście, tak, jak było to wyjaśnione
    w sutrze „Ornament czystej krainy Mandziuśriego”,
    o tym, jak dawno temu, gdy Mandziuśri był Ambaradżą,
    wzbudził w sobie intencję osiągnięcia oświecenia:

    (od strofy 26 do 31 następuje cytat z tekstu Siantidewy.)

    26. “In the presence of the protectors,
    I arouse the intention to gain full enlightenment.
    I invite all beings as my guests
    And shall free them from cyclic existence.

    27. “From this moment onwards
    Until I attain enlightenment,
    I shall not harbor harmful thoughts,
    Anger, avarice or envy.

    28. “I shall cultivate pure conduct,
    Give up wrong-doing and desire
    And with joy in the vow of discipline
    Train myself to follow the buddhas.

    29. “I shall not be eager to reach
    Enlightenment in the quickest way,
    But shall stay behind till the very end,
    For the sake of a single being.

    30. “I shall purify limitless
    Inconceivable lands
    And remain in the ten directions
    For all those who call my name.

    31. “I shall purify all my bodily
    And verbal forms of activity.
    My mental activities, too, I shall purify
    And do nothing that is non-virtuous.”

    26. „W obecności Protektorów wzbudzam w sobie
    intencję osiągnięcia pełnego oświecenia.
    Zapraszam wszystkie istoty, jako moich gości,
    by wyzwolić je z cyklicznej egzystencji.”

    27. „Od tego momentu, aż do osiągnięcia
    przeze mnie oświecenia, nie pozwolę sobie
    na przetrzymywanie szkodliwych myśli, gniewu,
    skąpstwa, zachłanności lub zazdrości.”

    28. „Będę kultywował czyste postępowanie,
    zaprzestanę złych uczynków i pożądania,
    rozradowany moimi ślubowaniami dyscypliny [bodhisattwy]
    będę trenował się w naśladowaniu buddhów.”

    29. „Nie będę żądny i zbyt skory
    do osiągnięcia oświecenia w najszybszy sposób,
    ale poczekam z tyłu i zostanę aż do końca
    choćby ze względu na jedną istotę.”

    30. „Oczyszczę nieograniczone,
    niewyobrażalne krainy
    a dla tych, co wołają mnie po imieniu,
    pozostanę przemierzając dziesięć kierunków przestrzeni.”

    31. „Oczyszczę wszystkie moje formy
    cielesnej i werbalnej aktywności.
    Moją mentalną aktywność też oczyszczę
    i nie zrobię już nic, co było by nieetyczne lub niemoralne.”

    In Verse 32, the text presents the practices or precepts in which practitioners must engage once they have taken the bodhisattva vow. These are primarily the practices of the six perfections—generosity, ethical discipline, patience, joyous effort, meditative concentration and wisdom. All the perfections of the bodhisattva practice can be understood in terms of the three ethical disciplines of the bodhisattva:

    1. Refraining from negative actions.
    2. Accumulating virtue.
    3. Working for the welfare of other sentient beings.

    W strofie 32 zaprezentowane są praktyki, lub ślubowania, w które należy się zaangażować po przyjęciu ślubowań bodhisattwy. Głównie są to praktyki sześciu doskonałości — szczodrości, dyscypliny etycznej, cierpliwości, radosnego wysiłku, medytacyjnej koncentracji i mądrości. Wszystkie te praktyki doskonałości bodhisattwy mogą być rozumiane w sensie trzech zasad dyscypliny etycznej bodhisattwy:

    1. Powstrzymywanie się od działań negatywnych.
    2. Gromadzenie duchowej zasługi.
    3. Pracowanie dla dobra innych istot czujących.

    Lamp for the Path: Verse 32

    32. When those observing the vow
    Of the active altruistic intention have trained well
    In the three forms of discipline, their respect
    For these three forms of discipline grows,
    Which causes purity of body, speech and mind.

    Lampa na ścieżkę, strofa 32

    32. Gdy Ci, którzy przestrzegają ślubowań
    aktywnej altruistycznej intencji,
    wytrenowali się dobrze w trzech formach dyscypliny,
    ich szacunek dla tych trzech form dyscypliny rośnie,
    co powoduje czystość ich ciała, mowy i umysłu.

  3. Praktyka pierwszych pięciu doskonałości
  4. Now we refer to Lama Tsongkhapa’s text to read the explanations of the six perfections. First is the perfection of generosity.

    Teraz przejdziemy do tekstu Lamy Tsongkhapy, aby przeczytać wyjaśnienia na temat sześciu doskonałości. Pierwsza, to doskonałość szczodrości.

    1. Doskonałość szczodrości
    2. Lines of Experience: Verse 15

      15. Generosity is the wish-granting jewel with which you can fulfill the hopes of sentient beings. It is the best weapon for cutting the knot of miserliness. It is the (altruistic) conduct that enhances your self-confidence and undaunted courage. It is the basis for your good reputation to be proclaimed in the ten directions. Knowing this, the wise have devoted themselves to the excellent path of completely giving away their body, belongings and merit. I, the yogi, have practiced just that. You who also seek liberation, please cultivate yourself in the same way.

      Wersety doświadczeń, strofa 15

      15. Praktyka paramity szczodrości jest jak bezcenny klejnot spełniający wszystkie życzenia, którym będziesz mógł spełnić nadzieje pokładane przez czujące istoty. Jest najlepszym narzędziem do przecięcia węzła skąpstwa. Jest altruistycznym postępowaniem, które uwydatnia Twoją pewność siebie i nieustraszoną odwagę. Jest podstawą Twojej dobrej reputacji, która będzie szeroko znana. Wiedząc o tym, prawdziwi mędrcy oddali się wspaniałej ścieżce całkowitego rozdawania swojego ciała, własności i duchowej zasługi. Ja, jogin, tak właśnie praktykuję. A Ciebie, który też szuka wyzwolenia, proszę, praktykuj tak samo.

      We have to understand that the main purpose of generosity is to fulfill the wishes of the object of generosity, that is other sentient beings. Its purpose for practitioners is to help them overcome feelings of possessiveness and miserly attachment. The texts contain detailed explanations of how to engage in giving: the appropriateness of timing, motivation, state of mind and so forth. Also, when performing an act of generosity, bodhisattva practitioners must ensure that all six perfections are complete within that single act.

      Musimy zrozumieć, że głównym celem szczodrości jest spełnienie życzeń obiektu naszej szczodrości, czyli innych istot czujących. Celem praktyki szczodrości, z punktu widzenia praktykującego ją, jest pomoc w przezwyciężeniu uczuć zaborczości i przywiązania motywowanego skąpstwem. Tekst zawiera szczegółowe wyjaśnienia na temat tego, jak zaangażować się w praktykę ofiarowania: we właściwym czasie, z właściwą motywacją i stanem umysłu, itd. Ponadto, gdy bodhisattwa dokonuje uczynku szczodrego ofiarowania, musi upewnić się, że wszystkie sześć doskonałości są kompletnie obecne w tym jednym uczynku.

    3. Doskonałość dyscypliny etycznej
    4. Lines of Experience: Verse 16

      16. Ethical discipline is the water that washes away the stains of faulty actions. It is the ray of moonlight that cools the scorching heat of the defilements. (It makes you) radiant like a Mount Meru in the midst of the nine kinds of being. By its power, you are able to bend all beings (to your good influence) without (recourse to) mesmerizing glares. Knowing this, the holy ones have safeguarded, as they would their eyes, the precepts that they have accepted (to keep) purely. I, the yogi, have practiced just that. You who also seek liberation, please cultivate yourself in the same way.

      Wersety doświadczeń, strofa 16

      16. Paramita dyscypliny etycznej jest wodą zmywającą plamy negatywnych uczynków. Jest promieniem księżycowego światła ochładzającego piekący żar moralnych nieczystości. Sprawia, że promieniejesz, jak góra Meru pośród dziewięciu rodzajów istot. Mocą Twojej dyscypliny etycznej będziesz w stanie nakłonić innych do duchowej współpracy bez uciekania się do hipnotyzujących spojrzeń. Wiedząc o tym, święci mężowie ochraniają, jak własne oczy, ślubowania moralności, których zobowiązali się dotrzymać w niepokalany sposób. Ja, jogin, tak właśnie praktykuję. A Ciebie, który też szuka wyzwolenia, proszę, praktykuj tak samo.

      This verse refers principally to the practice of ethical discipline in the form of restraint, that is, refraining from negative actions, particularly in the context of the vows of individual liberation. For a bodhisattva, the main ethical practice of restraint is to refrain from self-centeredness and self-cherishing thoughts.

      Ta strofa odnosi się głównie do praktyki dyscypliny etycznej w formie zachowywania powściągliwości, czyli powstrzymywania się od negatywnych uczynków, szczególnie w kontekście ślubowań na poziomie hinajany. Dla bodhisattwy główną praktyką etyczną powściągliwości jest powstrzymywania się od egocentrycznych i samolubnych myśli.

    5. Doskonałość cierpliwości
    6. Lines of Experience: Verse 17

      17. Patience is the best adornment for those with power and the perfect ascetic practice for those tormented by delusions. It is the high-soaring eagle as the enemy of the snake of anger, and the thickest armor against the weapons of abusive language. Knowing this, (the wise) have accustomed themselves in various ways and forms to the armor of supreme patience. I, the yogi, have practiced just that. You who also seek liberation, please cultivate yourself in the same way.

      Wersety doświadczeń, strofa 17

      17. Paramita cierpliwości jest najpiękniejszym ornamentem dla posiadających duchową moc i najlepszą ascetyczną praktyką dla dręczonych urojeniami duchowej ignorancji. Jak wysoko wznoszący się orzeł, jest ona wrogiem węża gniewu; jest ona najgrubszą zbroją przeciwko ciosom uwłaczającej, pełnej oszczerstw mowy. Wiedząc o tym, prawdziwi mędrcy przyzwyczaili się używać na wszystkie sposoby tej niezastąpionej zbroi świętej cierpliwości. Ja, jogin, tak właśnie praktykuję. A Ciebie, który też szuka wyzwolenia, proszę, praktykuj tak samo.

      The practice of patience here refers mainly to developing the forbearance to endure any harm that may befall you, such that you cultivate a sense of indifference towards it. You learn to voluntarily accept hardships for a higher cause. There is also a third dimension to the practice of patience, which is cultivated as a result of constantly reflecting upon the teachings of the Dharma. The most detailed explanations of these practices can be found in the sixth chapter of Shantideva’s Guide to the Bodhisattva’s Way of Life [38].

      Praktyka cierpliwości odnosi się tutaj głównie do rozwijania wytrwałości w znoszeniu jakichkolwiek krzywd, które mogą was dotknąć, takiej że kultywujecie poczucie obojętności wobec tych krzywd. Uczycie się ochotniczo akceptować trudności życiowe dla wyższych celów. Istnieje również trzeci wymiar praktyki cierpliwości, który jest kultywowany jako rezultat ciągłej refleksji nad naukami Dharmy. Najbardziej szczegółowe wyjaśnienia tych praktyk można znaleść w rozdziale szóstym dzieła Siantidewy [38], „Bodhisattwa aciarja awatara [Przewodnik po ścieżce bodhisattwy].

    7. Doskonałość radosnego wysiłku
    8. Lines of Experience: Verse 18

      18. Once you wear the armor of resolute and irreversible joyous effort, your expertise in the scriptures and insights will increase like the waxing moon. You will make all your actions meaningful (for attaining enlightenment) and will bring whatever you undertake to its intended conclusion. Knowing this, the bodhisattvas have exerted great waves of joyous effort, washing away all laziness. I, the yogi, have practiced just that. You who also seek liberation, please cultivate yourself in the same way.

      Wersety doświadczeń, strofa 18

      18. Gdy będziesz już nosił zbroję paramity stanowczego i nieodwracalnego radosnego wysiłku, Twoja doskonała znajomość świętych pism Dharmy i biegłość we wglądzie będzie rosnąć, jak księżyc rosnący ku pełni. Sprawisz, że wszystkie Twoje działania będą stawać się przyczyną oświecenia, a wszystko, czego się podejmiesz, uda Ci się doprowadzić do zamierzonego celu. Wiedząc o tym, bodhisattwowie wytężają siły roztaczając wielkie fale radosnego wysiłku i spłukując nimi całe lenistwo. Ja, jogin, tak właśnie praktykuję. A Ciebie, który też szuka wyzwolenia, proszę, praktykuj tak samo.

      The practice of cultivating this perfection of joyous effort is detailed in the seventh chapter of Shantideva’s Guide to the Bodhisattva’s Way of Life.

      Praktyka kultywowania doskonałości radosnego wysiłku jest szczegółowo opisana w rozdziale siódmym dzieła Siantidewy, „Bodhisattwa aciarja awatara.

    9. Doskonałość koncentracji w medytacji
    10. From Verse 33 onwards, the Lamp gives a detailed explanation of the practices for cultivating calm abiding and penetrative insight.

      Poczynając od strofy 33 tekst Atisi przedstawia szczegółowe wyjaśnienia medytacyjnych praktyk kultywowania spokojnego przebywania i penetracyjnego wglądu.

      Lamp for the Path: Verses 33 through 38

      33. Therefore, through effort in the vow made by
      Bodhisattvas for pure, full enlightenment,
      The collections for complete enlightenment
      Will be thoroughly accomplished.

      34. All buddhas say the cause for the completion
      Of the collections, whose nature is
      Merit and exalted wisdom,
      Is the development of higher perception.

      Lampa na ścieżkę, strofy od 33 do 38

      33. Dlatego poprzez wysiłki wypełniania ślubowań czynione
      przez bodhisattwów w celu osiągnięcia czystego, pełnego oświecenia,
      dwie kolekcje konieczne do jego osiągnięcia
      zostaną całkowicie uzupełnione.

      34. Wszyscy buddhowie mówią, że przyczyną skompletowania
      tych dwóch kolekcji — zbioru dotyczącego duchowych zasług
      oraz zbioru dotyczącego mądrości pustki —
      jest rozwijanie wyższej percepcji [ngon-she].

      The merit and exalted wisdom mentioned here refer to the two accumulations of merit and wisdom and relate to the two enlightened holy bodies of rupakaya and dharmakaya respectively. The text states that the basis of the completion of these two accumulations is the cultivation of higher perception [Tib: ngön-she]. This refers to a heightened awareness where one has the ability to intuit the mental disposition and inclinations of other sentient beings and can act to help them in the most effective way.

      Zasługa i wzniosła mądrość wspomniana tutaj odnosi się do dwóch nagromadzeń: zasługi i mądrości i jest odpowiednio związana z dwoma oświeconymi świętymi ciałami: rupakają i dharmakają. W tekście znajdujemy stwierdzenie, że podstawą do skompletowania tych dwóch nagromadzeń jest kultywowanie wyższej percepcji [tyb.: ngön-she]. Odnosi się to do podwyższonej świadomości, gdy istnieje zdolność intuicyjnego wyczucia mentalnych dyspozycji i inklinacji innych istot czujących, co pozwala, aby nieść im pomoc w najbardziej efektywny sposób.

      35. Just as a bird with undeveloped
      Wings cannot fly in the sky,
      Those without the power of higher perception
      Cannot work for the good of living beings.

      35. Tak, jak ptak z nieukształtowanymi skrzydłami
      nie może latać wysoko po niebie,
      tak Ci, którzy nie posiadają mocy wyższej percepcji,
      nie mogą pracować dla dobra innych.

      The point here is that if you lack this awareness of the minds of other sentient beings, while your intentions may be very noble, you might perform activities of body, speech or mind that finish up harming those on the receiving end.

      Co jest istotne tutaj, to że gdy brak wam tej świadomości umysłów innych istot czujących, to nawet gdy wasze intencje mogą być bardzo szlachetne, możecie nieświadomie wykonać czynności ciałem, mową lub umysłem, które mimo wszystko mogą je krzywdzić.

      36. The merit gained in a single day
      By one who possesses higher perception
      Cannot be gained even in a hundred lifetimes
      By one without such higher perception.

      37. Those who want swiftly to complete
      The collections for full enlightenment
      Will accomplish higher perception
      Through effort, not through laziness.

      38. Without the attainment of calm abiding,
      Higher perception will not occur.
      Therefore make repeated effort
      To accomplish calm abiding.

      36. Duchowa zasługa zebrana w jeden dzień
      przez tego, kto posiada wyższą percepcję,
      nie zostanie zebrana nawet przez sto żywotów
      przez kogoś nie posiadającego takiej wyższej percepcji.

      37. Ci, którzy chcą prędko skompletować
      dwie kolekcje do osiągnięcia pełnego oświecenia,
      osiągną wyższą percepcję poprzez wysiłek,
      nie przez lenistwo.

      38. Bez osiągnięcia medytacji shi-ne
      wyższa percepcja nie pojawi się.
      Dlatego podejmij systematyczne wysiłki,
      by osiągnąć medytację shi-ne.

      Atisha presents the practice of calm abiding as a condition for the cultivation of this higher perception, or heightened awareness. More importantly, the attainment of calm abiding is a prerequisite for the attainment of vipashyana — penetrative insight into the nature of emptiness. Although it is possible to develop the wisdom realizing emptiness without calm abiding, it is obviously not possible to develop the wisdom that is a union of calm abiding and penetrative insight. True penetrative insight focused on emptiness comes about only when we experience the physical and mental pliancy derived from a process of analytic inquiry. In order to attain the pliancy derived through analysis, we must have the physical and mental pliancy that is generated through single-pointedness of mind. Lama Tsongkhapa’s text goes on to describe the distinctive qualities of mind once one has attained calm abiding.

      Atisia przedstawia medytacyjną praktykę spokojnego przebywania jako warunek kultywowania tej wyższej percepcji lub podwyższonej świadomości. Co ważniejsze, osiągnięcie medytacyjnego spokojnego przebywania jest warunkiem wstępnym osiągnięcia wipaśjany — medytacyjnego penetracyjnego wglądu w ostateczną naturę rzeczywistości. Chociaż jest możliwe rozwinięcie mądrości urzeczywistniającej pustkę bez medytacyjnego spokojnego przebywania, to w oczywisty sposób nie jest możliwe rozwinięcie mądrości, która jest unią spokojnego przebywania i penetracyjnego wglądu. Prawdziwy penetracyjny wgląd skupiony na pustce pojawia się tylko wtedy, gdy doświadczamy fizycznej i mentalnej adaptacyjności wyprowadzonej z procesu analitycznego badania. Aby osiągnąć adaptacyjność wyprowadzoną z procesu analizy, musimy posiadać fizyczną i mentalną adaptacyjność wygenerowaną poprzez jednopunktowość umysłu. Tekst Lamy Tsongkhapy następnie opisuje wyróżniające cechy umysłu, które pojawiają się po osiągnięciu medytacyjnego spokojnego przebywania.

      Lines of Experience: Verse 19

      19. Meditative concentration is the king wielding power over the mind. If you fix it (on one point), it remains there, immovable like a mighty Mount Meru. If you apply it, it can engage fully with any virtuous object. It leads to the great exhilarating bliss of your body and mind being made serviceable. Knowing this, yogis who are proficient have devoted themselves continuously to single-pointed concentration, which overcomes the enemy of mental wandering. I, the yogi, have practiced just that. You who also seek liberation, please cultivate yourself in the same way.

      Wersety doświadczeń, strofa 19

      19. Paramita medytacji shi-ne jest jak król sprawujący władzę nad umysłem. Jeżeli skierujesz ją na coś, zostanie tam nieporuszona, jak potężna góra Meru. Jeżeli ją tak pozostawisz, potrafi w pełni skupić się na jakimkolwiek wartościowym duchowo obiekcie. Prowadzi ona do wielkiej, radosnej błogości Twojego ciała i umysłu, które stają się w ten sposób dużo bardziej przydatne do duchowych praktyk. Wiedząc o tym, wprawni jogini oddali się jednopunktowej koncentracji [ting-nge-dzin], aby pokonać nawykowe rozproszenie umysłu. Ja, jogin, tak właśnie praktykuję. A Ciebie, który też szuka wyzwolenia, proszę, praktykuj tak samo.

      In the first two lines, the author is saying that when you have gained calm abiding, you have also gained a certain mastery over your own mind, because you have the ability to determine whether or not to engage with an object. If you want to place it single-pointedly upon a chosen object, it can remain there completely immovable, like Mount Meru. The kind of meditative concentration described in this verse is attained after the ninth level of mental stability, where you experience an exhilarating sense of bliss [39]. This bliss should not be confused with the great bliss in the tantric context; rather, it is a bliss derived from the physical and mental pliancy generated as a result of fusing your mind single-pointedly with a chosen object of meditation.

      W pierwszych dwóch wierszach autor napisał, że gdy osiągniecie medytacyjne spokojne przebywanie to również osiągniecie pewny poziom mistrzowskiej kontroli nad swoim własnym umysłem, ponieważ będziecie mogli zadecydować czy zaangażować się umysłem w dany obiekt, czy nie. Jeżeli będziecie chcieli skupić się jednopunktowo na danym obiekcie, to wasz umysł będzie mógł na nim pozostać zupełnie nieporuszony, jak góra Meru. Ten rodzaj medytacyjnej koncentracji opisany w tym wierszu jest osiągany powyżej dziewiątego poziomu stabilności mentalnej, gdzie doświadcza się rozradowanego odczucia błogości [39]. Ale ten stan błogości nie powinien być mylony z tzw. wielką błogoścą w kontekście tantrycznym; jest to raczej odczucie błogości wyprowadzone z fizycznej i mentalnej adaptacyjności wygenerowanej w rezultacie jednopunktowej fuzji waszego umysłu z wybranym obiektem medytacji.

      Lamp for the Path: Verses 39 and 40

      39. While the conditions for calm abiding
      Are incomplete, meditative stabilization
      Will not be accomplished, even if one meditates
      Strenuously for thousands of years.

      40. Thus maintaining well the conditions mentioned
      In the Collection for Meditative Stabilization Chapter,
      Place the mind on any one
      Virtuous focal object.

      Lampa na ścieżkę, strofy 39 i 40

      39. Tak długo, jak warunki dla medytacji shi-ne są niekompletne,
      medytacyjna stabilizacja nie pojawi się,
      nawet, gdyby usilnie medytować
      przez tysiące lat.

      40. Zatem dobrze utrzymując warunki wymienione
      w rozdziale „Zbiór do medytacyjnej stabilizacji”,
      skieruj swój umysł na jakikolwiek
      cnotliwy, ogniskujący obiekt.

      As the text states, if the conditions for cultivating single-pointedness of mind and calm abiding are not complete, all your efforts to attain it will be wasted. Therefore, if you want to engage in a concerted practice of cultivating calm abiding, first you must ensure that the following five conditions are present:

      1. The sound basis of an ethically disciplined way of life.
      2. Few personal needs or mundane chores to be done.
      3. A good understanding of all the key elements and stages of the practice.
      4. An appropriate diet and avoidance of excessive eating.
      5. As few distractions as possible, with restriction of interactions with strangers or other people.

      Tak jak jest to napisane w tekście, jeżeli warunki dla kultywowania medytacyjnej jednopunktowości umysłu i medytacyjnego spokojnego przebywania nie będą spełnione w całości, to wszystkie wasze wysiłki związane z ich osiągnięciem pójdą na marne. Dlatego jeżeli chcecie zaangażować się w tę połączoną praktykę kultywowania spokojnego przebywania, na początku musicie się upewnić, że następujące pięć warunków jest spełnionych:

      1. Solidna podstawa etycznie zdyscyplinowanego sposobu życia.
      2. Niewiele osobistych potrzeb lub codziennych obowiązków do wykonania.
      3. Dobre zrozumienie wszystkich kluczowych elementów i etapów praktyki.
      4. Odpowiednia dieta i unikanie przejadania się.
      5. Jak najmniej rozpraszających przyczyn w połączeniu z ograniczeniem kontaktów z obcymi i innymi osobami.

      In this way, you can create the conditions necessary for the single-pointed practice of calm abiding. Buddhist practitioners making a concerted effort to cultivate this single-pointedness of mind must engage in this practice in two ways. You should know the techniques for both uplifting your mind and generating sobering thoughts. You might think that sitting up straight will uplift your mind and hunching over will bring it down, but neither is really the case. You have to learn the thought processes and reflections that bring about these effects.

      W ten sposób możecie stworzyć warunki konieczne dla jednopunktowej praktyki medytacyjnego spokojnego przebywania. Praktykujący buddyści podejmujący połączone wysiłki w celu kultywowania tej jednopunktowości umysłu muszą zaangażować się w tę połączoną praktykę na dwa sposoby. Powinniście znać obie metody: ożywiania umysłu oraz generowania otrzeźwiających myśli. Wydawałoby się, że wystarczy usiąść w sposób wyprostowany, aby ożywić umysł, a zgarbić się, aby go uspokoić, ale tak nie jest. Musicie poznać procesy myślowe i odpowiednie refleksje, które są w stanie to spowodować.

      1. Here, we are talking about lam-rim practitioners who have engaged in the practices up to this point—those of the initial and middling scopes, including the Three Higher Trainings—and gained a certain degree of experience as a result of the combined application of analytic meditation and single-pointed placement.

        Mówimy tu o buddystach praktykujących lam-rim, którzy zaangażowali się w praktykę aż do tego miejsca — tych ze wstępnego lub średniego zakresu stopni ścieżki — i zdobyli pewien stopień doświadczenia w rezultacie zastosowania kombinacji medytacji analitycznej i jednopunktowej koncentracji.

      2. As to the actual steps involved in engaging in the cultivation of calm abiding, there are various methods explained in texts, such as Maitreya/Asanga’s Madhyantavibhaga [Tib: U-tha-nam-che], where we find discussions of the five primary obstacles to successful meditation and the eight antidotes to these obstacles. Regarding the object that you use for single-pointed meditation, the text presents many different categories of object. There are objects that are suited to the purification of negativity or elimination of afflictions, objects that are more suited to analytic temperaments and so forth. Three principal kinds of object are mentioned:

        1. A pervasive object, which is one common to both calm abiding and penetrative insight.
        2. Objects associated with your own past habits.
        3. Objects that are more relevant to overcoming afflictions.

        Jeżeli chodzi o podjęcie faktycznych kroków w celu zaangażowania się w kultywowanie medytacyjnego spokojnego przebywania, to istnieją różne metody wyjaśnione w tekstach, takich jak Madhjantawibhaga [tyb.: U-tha-nam-cie] autorstwa Maitreji i Asangi, gdzie możemy znaleść dyskusję dotyczącą pięciu głównych przeszkód do sukcesu w medytacji oraz osiem przeciwdziałających im środków. Jeżeli chodzi o obiekt używany do jednopunktowej koncentracji, tekst prezentuje wiele różnych ich kategorii. Istnieją obiekty odpowiednie do oczyszczania złej karmy lub eliminacji fundamentalnych mentalnych przyczyn i warunków cierpienia, albo obiekty bardziej odpowiednie do analitycznego temperamentu, itd. Wymienione są trzy zasadnicze rodzaje takiego obiektu:

        1. Obiekt przenikający, który jest wspólny dla spokojnego przebywania i penetracyjnego wglądu.
        2. Obiekty związane z waszymi przeszłymi nawykami.
        3. Obiekty, które bardziej stosowne do przezwyciężania fundamentalnych mentalnych przyczyn i warunków cierpienia.

      3. Whether you take an external physical object as the object of your meditation or an instance of your own personal experience, it is important to choose only one object and not keep changing it. The more new objects that you bring in as a focus of your meditation, the less progress you will make. Select a single object and give it your full attention. Buddhist practitioners, for example, can focus on an image of the Buddha. If you do this, however, it is better not to imagine a Buddha that is too big or too small—one about three or four finger-widths in height is quite useful. Whatever the case, your visualization should be clear and luminous, like a hologram made of light.

        Czy weźmiecie sobie zewnętrzny fizyczny obiekt, jako obiekt waszej medytacji, albo jakieś konkretne osobiste doświadczenie, jest ważne, aby wybrać tylko jeden obiekt i nie zmieniać go. Czym więcej nowych obiektów wprowadzicie jako fokus waszej medytacji, tym mniejsze zrobicie postępy. Wybierzcie jeden obiekt i skupcie na nim całą swoją uwagę. Praktykujący buddyści, na przykład, mogą się skupić na wizerunku Buddhy. Jednakże, jeżeli tak zrobicie, będzie lepiej, gdy rozmiar Buddhy w waszej wizualizacji nie będzie zbyt duży lub zbyt mały — całkiem użytecznie będzie, aby jego wysokość wynosiła mniej więcej tyle, ile szerokość czterech palców. W każdym razie, wasza wizualizacja powinna być przejrzysta i świetlista, jak hologram utworzony ze światła.

      4. When you cultivate single-pointed meditation on the Buddha, although you may use a physical representation, such as a statue or a painting, when you first begin, this is not what you use in your actual meditation. There, you focus on an image that you create in your mind and cultivate your single-pointed concentration on that. There are also methods for cultivating calm abiding on the basis of deity yoga, where you visualize yourself as the deity, or your physiological energies, where you concentrate on your subtle channels, for example. The latter are Vajrayana practices.

        Gdy kultywujecie jednopunktową koncentrację używając wizerunku Buddhy, chociaż na początku możecie używać w tym celu czegoś fizycznego, jak statua lub malowidło, to nie jest to, co będziecie używać w waszej faktycznej medytacji. W waszej medytacji skupiacie się na wizerunku, który tworzycie w waszym umyśle i to przy jego pomocy kultywujecie jednopunktową koncentrację. Istnieją również metody kultywowania medytacyjnego spokojnego przebywania na bazie jogi bóstwa, gdy wizualizujecie siebie, jako bóstwo, lub na bazie waszych fizjologicznych energii, gdy koncentrujecie się na przykład na waszych subtelnych kanałach energetycznych, co należy do praktyk wadźrajany.

      5. The key to the development of calm abiding is mindfulness, which combines introspection and diligence. It is the continuous application of mindfulness that sustains your attention on your chosen object. This is the heart of placement meditation. Previously we saw how, on the basis of the application of mindfulness, we ensure restraint from negative activity. Therefore, even ethical discipline involves the practice of mindfulness.

        Kluczem do rozwijania medytacyjnego spokojnego przebywania jest uważność, która łączy w sobie introspekcję i pilność. To ciągłe zastosowanie uważności podtrzymuje waszą uwagę na wybranym przez was obiekcie. To jest sercem medytacji ulokowania. Poprzednio widzieliśmy jak na bazie zastosowania uważności zapewniliśmy sobie powściągliwość w podejmowaniu negatywnych działań. Widać zatem, że nawet w dyscyplinę etyczną zaangażowana jest praktyka uważności.

      6. Also, the first of the thirty-seven aspects of the path to enlightenment are the four foundations of mindfulness—mindfulness of body, feeling, mind and phenomena. In the context of single-pointed concentration, the key is to develop mindfulness to such a degree that we can sustain it without an instant’s distraction. When we engage in single-pointed concentration through the cultivation of calm abiding, we have to be aware of the various faults that can interfere with our practice. For example, even if we are capable of sustaining single-pointed mindfulness, our meditation may lack clarity, or there may be clarity without loss of focus on the object, but our mind lacks vitality.

        Również, pierwszymi z trzydziestu siedmiu aspektów ścieżki do oświecenia są cztery fundamenty uważności — uważność ciała, uczuć, umysłu i zjawisk. W kontekście jednopunktowej koncentracji, kluczowym jest, aby rozwinąć uważność do takiego stopnia, że możemy ją podtrzymywać bez jednego momentu rozproszenia uwagi. Gdy angażujemy się w jednopunktową koncentrację poprzez kultywowanie medytacyjnego spokojnego przebywania, musimy zdawać sobie sprawę z różnych błędów, których popełnianie będzie przeszkadzało nam w praktyce. Na przykład, nawet gdy będziemy w stanie podtrzymywać jednopunktową uważność, to naszej medytacji może brakować przejrzystości, albo może nie brakować przejrzystości i ostrości naszej wizualizacji obiektu, ale naszemu umysłowi może brakować witalności.

      7. In general, the faults of meditation are distraction and mental dullness. There are two types of distraction. One is total loss of attention, with no continuity of mindfulness of the object. The other is more subtle, and occurs when, even though there is no loss of focus on the object, another thought arises somewhere in the corner of our mind. Distractions are a sign that our mind is too excited and that we need to engage in thought processes to bring it down to a calmer level.

        Ogólnie, błędy w praktyce medytacji, to rozpraszanie uwagi i mentalna tępota. Istnieją dwa typy rozproszenia. Jeden, to całkowita utrata uwagi połączona z brakiem ciągłości uważności skupionej na obiekcie. Druga jest bardziej subtelna i wydarza się wtedy, gdy chociaż nie ma utraty skupienia na obiekcie, inna myśl pojawia się gdzieś w kącie naszego umysłu. Takie rozproszenia to znak, że nasz umysł jest nadmiernie podekscytowany i że musimy zastosować procesy myślowe, które sprowadzą go na spokojniejszy poziom.

      8. Another way in which we lose mindfulness of the object is when our mind suffers from mental dullness, or laxity. This simply means that we are unable to focus on the object of meditation. At other times, even though we might be focused on the object, there’s a lack of clarity, or vitality. This is subtle dullness, or laxity, and is an indication that our mind is too downcast. Here, we need to engage in reflections that uplift our mind by creating a feeling of joy.

        Inny sposób, w który tracimy uważność w odniesieniu do obiektu, to gdy nasz umysł cierpi na mentalną tępotę lub rozluźnienie. To po prostu znaczy, że nie możemy skupić się na obiekcie medytacji. Innym razem, nawet gdy jesteśmy skupieni na obiekcie, występuje brak przejrzystości lub witalności. To jest subtelna tępota lub rozluźnienie i wskazuje na to, że nasz umysł jest zbytnio oklapły. W tym przypadku potrzebujemy zaangażować się w refleksję, która doda mu otuchy poprzez wytworzenie odczucia radości.

      9. If you find that your mind is too excited and distractions occur as soon as you engage in single-pointed meditation, you should reflect upon the fact that you are still under the control of negative thoughts and emotions; that these afflictions are still active within you. Contemplate the fact that you are still caught in the bondage of cyclic existence and reflect upon impermanence and death. This will have an immediate sobering effect and lessen mental excitement and distractions.

        Jeżeli zauważycie, że wasz umysł jest nadmiernie podekscytowany i rozproszenie pojawia się już na samym początku jednopunktowej medytacji, należy dokonać refleksji nad faktem, że w dalszym ciągu znajdujecie się pod kontrolą negatywnych myśli i emocji; że są one w dalszym ciągu aktywne w waszych umysłach. Kontemplujcie fakt, że w dalszym ciągu jesteście zniewoleni w cyklicznej egzystencji i pomyślcie o nietrwałości i śmierci. To da natychmiastowy efekt trzeźwiący i zmniejszy podekscytowanie i rozproszenie.

      10. If, on the other hand, you find that your mind is downcast and lacks vitality, you need to uplift it. Here, you can reflect upon the fact that you possess buddha nature—the nucleus of buddhahood—or upon the great value and preciousness of your human existence and the opportunities it affords you. You can also reflect upon the qualities of Buddha, Dharma and Sangha, particularly the enlightened qualities of the Buddha, or the fact that you can attain the cessation of suffering. Positive thoughts such as these will inspire joy and confidence within you and reinforce your courage.

        Z drugiej strony, jeżeli zauważycie, że wasz umysł jest oklapły i brak mu witalności, to trzeba dodać mu otuchy. W tym przypadku, możecie dokonać refleksji nad faktem, że posiadacie naturę buddhy — jądro oświecenia — albo nad faktem wielkiej wartości i cenności waszej ludzkiej egzystencji i okazji, jakie ona wam funduje. Możecie również dokonać refleksji nad cechami Buddhy, Dharmy i Sanghi, a szczególnie nad oświeconymi cechami Buddhy, albo nad faktem, że możecie osiągnąć zakończenie cierpienia. Pozytywne myśli, takie jak te, zainspirują radość i pewność siebie oraz wzmocnią waszą odwagę.

      11. When you begin to cultivate calm abiding and single-pointed concentration, you have to learn how these complex processes unfold. In particular, it is essential that you discover sobering and uplifting techniques that work in your own meditation practice and the level of equilibrium that is right for you, but only through continued personal practice and experience, can you discover what these are. Your age and physical constitution can also make a difference, particularly your state of health.

        Gdy rozpoczniecie kultywowanie medytacyjnego spokojnego przebywania i jednopunktowej koncentracji, musicie dowiedzieć się, jak te skomplikowane procesy postępują. W szczególności, jest istotne, abyście poznali otrzeźwiające i dodające otuchy techniki pomocne wam w waszej praktyce medytacji oraz odpowiedni dla was poziom ekwilibrium, ale tylko poprzez kontynuowaną osobistą praktykę i doświadczenie będziecie mogli odkryć, czym one są. Wasz wiek i budowa fizyczna również mogą mieć znaczenie, szczególnie stan waszego zdrowia.

      12. However, as you continue to practice over a prolonged period of time, you will progress through the nine stages of mental stability. By the time you reach the ninth, you will have attained a high degree of single-pointed concentration, which then leads to the attainment of the bliss that comes from physical and mental pliancy. At that point, you have attained calm abiding and the first of the four levels of concentration.

        Kontynuując waszą praktykę w dłuższej perspektywie, przejdziecie przez dziewięć poziomów mentalnej stabilności. Do czasu, gdy osiągniecie poziom dziewiąty, osiągniecie wysoki stopień jednopunktowej koncentracji, która z kolei prowadzi do osiągnięcia błogości będącej rezultatem fizycznej i mentalnej adaptacyjności. W tym punkcie osiągnęliście właśnie medytacyjne spokojne przebywanie i pierwszy z czterech poziomów koncentracji.

      13. If on the basis of this calm abiding you continue to progress along the path by reflecting upon the imperfections of the desire realm, you will eventually cultivate higher states of awareness, such as the other three levels of concentration. As you proceed further, you will attain the formless absorptions. At such heightened states of concentration, your mind will be so subtle that you will temporarily be free of many of the manifest aspects of the afflictions.

        Jeżeli na bazie tego medytacyjnego spokojnego przebywania będziecie kontynuować postępy na ścieżce przy pomocy refleksji nad niedoskonałościami sfery istnienia Pożądania, to wreszcie osiągniecie wyższe stany świadomości, takie jak pozostałe trzy poziomy koncentracji. Postępując dalej, osiągniecie bezforemne absorpcje. W takich podwyższonych stanach koncentracji, wasz umysł stanie się tak subtelny, że tymczasowo uwolnicie się od wielu uzewnętrznionych aspektów fundamentalnych mentalnych przyczyn i warunków cierpienia.

    11. Doskonałość mądrości
    12. Szóstą praktyką bodhisattwy jest praktyka doskonałości mądrości.




    Z tybetańskiego na angielski przełożył gesze Thupten Jinpa Ph.D., 2002. Z angielskiego przełożył mnich buddyjski Zbigniew Modrzejewski (getsul Lhundrub Dzinpa). Przekładu dokonano na podstawie tekstu: „Illuminating the Path to Enlightenment”. Książka ta jest komentarzem do dwóch historycznie ważnych tekstów buddyjskich nauk Lam-rim: „Lampa na ścieżkę do oświecenia Aczarji Atisi Dipamkary Śridźniany (982–1054) oraz „Wersety doświadczeń Lamy Dźe Tsongkhapy Losanga Dragpy (1357–1419). Przekład Rozdziału IX ukończono w marcu 2013.



    „Rozjaśniając ścieżkę do oświecenia”

    Szanowny Czytelniku, ta piękna i wartościowa książka XIV-tego Dalajlamy Tybetu, „Rozjaśniając ścieżkę do oświecenia”, ISBN 0-9623421-6-5 nie wymaga opłacania ani praw autorskich, ani wydawniczych. W dodatku do tego, że jest ona powszechnie dostępna w internecie, to w angielskojęzycznej wersji, w formie drukowanej jest również przeznaczona do darmowej dystrybucji. Być może warto byłoby udostępnić ją w polskim przekładzie w klasycznej formie drukowanej do darmowej dystrybucji również w Polsce? Jeżeli uważasz, że to dobry pomysł, to prosimy o kontakt. „The gift of the Dhamma excels all gifts”, Dhammapada, Verse 354.